रात्रभर डोळे उघडेच! शरीर थकलं तरी मेंदू का थांबत नाही? ओव्हरथिंकिंगमागचं विज्ञान समजून घ्या...

Vrushal Karmarkar

व्यक्ती

दिवसभराच्या धावपळीनंतर, जेव्हा एखादी व्यक्ती संध्याकाळी झोपायला जाते, तेव्हा शरीराला थकवा जाणवतो. पण शांत होण्याऐवजी, मन अधिक सक्रिय होते.

Overthinking at night causes

|

ESakal

विचार

जुने विचार, भविष्याबद्दलची चिंता आणि अनावश्यक विचार मनात फिरत राहतात. ज्यामुळे झोप लागणे कठीण होते.

Overthinking at night causes

|

ESakal

निद्रानाश

तज्ञांच्या मते, रात्रीचा अतिविचार आणि निद्रानाशाची समस्या ही सामान्य किंवा अचानक उद्भवणारी समस्या नसून, त्यामागे मन, शरीर आणि तणावाशी संबंधित अनेक घटक कार्यरत असतात.

Overthinking at night causes

|

ESakal

शरीर

अशा परिस्थितीत, आज आम्ही तुम्हाला सांगणार आहोत की, रात्री शरीर थकलेले असूनही मन सक्रिय का राहते, ज्यामुळे अतिविचार आणि निद्रानाशाची समस्या वाढते.

Overthinking at night causes

|

ESakal

डिफॉल्ट मोड नेटवर्क

तज्ज्ञांच्या मते, मेंदूचा 'डिफॉल्ट मोड नेटवर्क' नावाचा भाग रात्रीच्या वेळी अधिक सक्रिय होतो. हा भाग आत्मपरीक्षण आणि भूतकाळातील व भविष्यातील घटनांवर विचार करण्यासाठी जबाबदार असतो.

Overthinking at night causes

|

ESakal

प्रक्रिया

जे लोक तणाव किंवा चिंतेने ग्रस्त असतात, त्यांच्यामध्ये ही प्रक्रिया अधिक तीव्र होते आणि नकारात्मक विचार वारंवार येतात. यामुळेच झोपेतही मेंदू शांत होऊ शकत नाही.

Overthinking at night causes

|

ESakal

संप्रेरकांची पातळी

साधारणपणे रात्री शरीर हळूहळू शिथिल होते. परंतु निद्रानाशाने ग्रस्त असलेल्या लोकांमध्ये तणावाशी संबंधित प्रणाली सक्रिय राहते. या काळात, कॉर्टिसोलसारख्या तणाव संप्रेरकांची पातळी वाढलेली राहते.

Overthinking at night causes

|

ESakal

झोप

ज्यामुळे शरीराला अजूनही दबावाखाली किंवा धोक्याखाली असल्यासारखे वाटते. यामुळे झोप लागणे कठीण होते. त्याचबरोबर चांगल्या झोपेसाठी मेंदूतील काही रसायनांचे संतुलन आवश्यक असते.

Overthinking at night causes

|

ESaka

संतुलन

यांपैकी काही मनाला शांत करतात, तर काही त्याला जागे ठेवतात. जेव्हा हे संतुलन बिघडते, तेव्हा मेंदूला आराम करण्यास अडचण येते. ज्यामुळे अस्वस्थता, विचारांची गर्दी आणि खराब झोप यांसारख्या समस्या उद्भवतात.

Overthinking at night causes

|

ESakal

नियंत्रण

झोपेच्या कमतरतेमुळे मेंदूच्या निर्णयक्षमता आणि भावनांवर नियंत्रण ठेवणाऱ्या भागावरही परिणाम होतो. यामुळे अगदी लहान गोष्टीही मोठ्या आणि अधिक त्रासदायक वाटू शकतात.

Overthinking at night causes

|

ESakal

चिंता

हा परिणाम रात्रीच्या वेळी अधिक तीव्रतेने जाणवतो, ज्यामुळे चिंता वाढते आणि अतिविचार करण्याची प्रवृत्ती वाढते. तज्ज्ञ असेही सांगतात की पचनसंस्था आणि मेंदू यांच्यात एक घनिष्ठ संबंध आहे.

Overthinking at night causes

|

ESakal

मेंदू

पोटाशी संबंधित समस्या किंवा त्रास असल्यास, त्याचा परिणाम मेंदूवरही होतो, म्हणूनच अपचन आणि झोपेच्या समस्या अनेकदा एकत्र दिसून येतात.

Overthinking at night causes

|

ESakal

मोबाईल

तज्ञांच्या मते, काही दैनंदिन सवयींमुळे रात्री मनाला आराम मिळण्यास अडथळा येऊ शकतो. जसे की, झोपण्याची निश्चित वेळ न ठरवणे, रात्री उशिरापर्यंत मोबाईल फोन किंवा स्क्रीन वापरणे.

Overthinking at night causes

|

ESakal

झोपेचे चक्र

मद्यपान करणे किंवा काही विशिष्ट औषधे घेणे, यांमुळे झोपेचे चक्र विस्कळीत होऊ शकते. शिवाय, तज्ञांचे म्हणणे आहे की काही सोपे बदल केल्यास या समस्येवर मोठ्या प्रमाणात नियंत्रण मिळवता येते.

Overthinking at night causes

|

ESakal

आहार

झोपण्यापूर्वी स्क्रीन पाहणे टाळणे, दररोज एकाच वेळी झोपण्याची सवय लावणे, हलका व्यायाम करणे आणि ध्यान किंवा औषधोपचार घेणे या सर्व गोष्टी मदत करू शकतात. संतुलित आहार आणि निरोगी जीवनशैली देखील आवश्यक आहे.

Overthinking at night causes

|

ESakal