भारतातून ब्रिटनमध्ये कसे पोहोचले मुघलकालीन दस्तावेज? ५० वर्षांच्या इतिहासाचे नवे पैलू...

सकाळ वृत्तसेवा

वृत्तपत्र

मुघल काळातील अमूल्य वृत्तपत्रांचा मोठा भाग आता लंडन येथील रॉयल एशियाटिक सोसायटीमध्ये जतन करून ठेवण्यात आला आहे. Mughal History Imprisoned in London Library | ESakal

ब्रिटिश काळ

एकोणिसाव्या शतकातील ब्रिटिश काळात, ही विखुरलेली पाने हिरव्या चामड्याच्या नऊ मोठ्या खंडांमध्ये बांधण्यात आली. Mughal History Imprisoned in London Library | ESakal

मुघल प्रशासन

या विशाल संग्रहात १६६० ते १७०९ या सुमारे ५० वर्षांच्या कालावधीतील मुघल प्रशासनाचा क्षणोक्षणीचा तपशीलवार इतिहास आहे. ही वृत्तपत्रे भारतातून ब्रिटनमध्ये कशी पोहोचली, हे एक संपूर्ण गूढच आहे. Mughal History Imprisoned in London Library | ESakal

इतिहासकार

बहुतेक इतिहासकारांचा असा विश्वास आहे की, ईस्ट इंडिया कंपनीचे अधिकारी आणि इतिहासप्रेमी जेम्स टॉड यांनी हे दस्तऐवज राजस्थानच्या राजघराण्यांकडून गोळा केले आणि नंतर ते इंग्लंडला नेले. Mughal History Imprisoned in London Library | ESakal

दप्तराचा भाग

या पानांच्या कडेला नागरी लिपीत लिहिलेल्या लहान नोंदींवरून हा सबळ पुरावा मिळतो की, एकेकाळी हे दस्तऐवज एका राजपूत शासकाच्या दप्तराचा भाग होते. Mughal History Imprisoned in London Library | ESakal

ग्रंथालय

ज्याला मुघल दरबाराकडून नियमितपणे ही माहिती मिळत असे. अनेक शतकांपासून, कोणतीही अनुक्रमणिका किंवा सूची नसल्यामुळे ही पाने ग्रंथालयांमध्ये धूळ खात पडली होती. Mughal History Imprisoned in London Library | ESakal

इतिहास

ज्यामुळे ती मिळवणे अत्यंत कठीण झाले होते. या हजारो पानांची छाननी केल्यानंतर, त्यांना अशी अनेक तथ्ये सापडली आहेत जी प्रचलित इतिहास पुस्तकांच्या विरोधात आहेत. Mughal History Imprisoned in London Library | ESakal

औरंगजेब

उदाहरणार्थ, औरंगजेबाच्या कारकिर्दीत मोठ्या प्रमाणावर धर्मांतर झाल्याचे दावे तत्कालीन वृत्तपत्रांमध्ये अनेकदा निराधार आढळतात. Mughal History Imprisoned in London Library | ESakal

भूमिका

याउलट, या दस्तऐवजांमधून हे उघड होते की, त्या काळात औरंगजेबाची मुलगी, झीनत-उन-निसा, आणि राजघराण्यातील इतर सदस्यांनी राजकारण आणि प्रशासनामध्ये महत्त्वपूर्ण आणि प्रभावशाली भूमिका बजावली होती. Mughal History Imprisoned in London Library | ESakal