सरकारला एका एलपीजी सिलेंडरसाठी किती खर्च येतो? त्यात किती तोटा होतो? जाणून घ्या गणित...

Vrushal Karmarkar

घरगुती एलपीजी

घरगुती एलपीजी ग्राहकांना पुन्हा एकदा महागाईचा सामना करावा लागत आहे. ७ जूनपासून देशभरात एलपीजीच्या दरात प्रति सिलेंडर २९ रुपयांची वाढ करण्यात आली आहे.

cooking gas subsidy

|

ESakal

गॅस सिलेंडर

या ताज्या दरवाढीनंतर, राष्ट्रीय राजधानी दिल्लीत १४.२ किलोग्रॅमच्या घरगुती गॅस सिलेंडरची किंमत ९१३ रुपयांवरून ९४२ रुपयांपर्यंत वाढली आहे.

cooking gas subsidy

|

ESakal

मुख्य कारण

या दरवाढीमागील मुख्य कारण म्हणजे इराणसोबतचे वाढते आंतरराष्ट्रीय संकट आणि जागतिक ऊर्जा बाजारात कच्च्या तेलाच्या व गॅसच्या किमतीत झालेली मोठी वाढ.

cooking gas subsidy

|

ESakal

तोटा

पेट्रोलियम मंत्रालयाने असेही म्हटले आहे की कंपन्यांना प्रति सिलेंडर अंदाजे ७०० रुपयांचा तोटा होत आहे. सरकारला एका सिलेंडरसाठी किती खर्च येतो आणि किती नुकसान होते?

cooking gas subsidy

|

ESakal

किमती

किरकोळ बाजारात सिलेंडरच्या किमती वाढल्या असल्या तरी त्या प्रत्यक्ष खर्चापेक्षा खूपच कमी आहेत.

cooking gas subsidy

|

ESakal

प्रत्यक्ष खर्च

पेट्रोलियम मंत्रालय आणि उद्योग क्षेत्रातील सूत्रांनुसार, देशात १४.२ किलोच्या घरगुती एलपीजी सिलेंडरचे उत्पादन, वाहतूक आणि वितरण करण्याचा प्रत्यक्ष खर्च अंदाजे १,६०० ते १,७०० रुपये येतो.

cooking gas subsidy

|

ESakal

आंतरराष्ट्रीय मानक

भारत आपल्या एलपीजीच्या गरजेपैकी ६०% पेक्षा जास्त परदेशातून आयात करतो. ज्यामुळे आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार त्याची किंमत थेट ठरते.

cooking gas subsidy

|

ESakal

तेल कंपन्या

बाजारात कमी किमतीत विक्री केल्यामुळे सरकारी तेल कंपन्यांना प्रत्येक सिलेंडरमागे अंदाजे ६५० ते ७०० रुपयांचा मोठा तोटा किंवा अंडर-रिकव्हरी होतो.

cooking gas subsidy

|

ESakal

ग्राहकांचे प्रकार

ही संपूर्ण बाजार यंत्रणा समजून घेण्यासाठी, आपल्याला ग्राहकांचे प्रकार आणि त्यांना मिळणाऱ्या सवलती तपासाव्या लागतील. सर्वसामान्य ग्राहकांसाठी किरकोळ किंमत ₹९४२ निश्चित करण्यात आली आहे.

cooking gas subsidy

|

ESakal

भार

वास्तविक खर्च सुमारे ₹१,६४२ असल्याने, सर्वसामान्यांवर थेट भार पडू नये म्हणून सरकार आणि तेल कंपन्या प्रत्येक सिलेंडरमागे अंदाजे ₹७०० चा तोटा सहन करत आहेत.

cooking gas subsidy

|

ESakal

बजेट

जर हे अनुदान पूर्णपणे रद्द केले, तर सर्वसामान्यांना प्रत्येक सिलेंडरमागे ₹१,६०० पेक्षा जास्त मोठी किंमत मोजावी लागेल, ज्यामुळे त्यांच्या बजेटमध्ये अडथळा येईल.

cooking gas subsidy

|

ESakal

सवलत

प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजनेच्या लाभार्थ्यांना सरकारकडून विशेष सवलत मिळत आहे. या गरीब कुटुंबांना प्रति सिलेंडर ३०० रुपयांचे थेट अनुदान मिळते.

cooking gas subsidy

|

ESakal

उज्ज्वला योजना कार्ड

या आर्थिक मदतीनंतर, उज्ज्वला योजना कार्डधारकांसाठी सिलेंडरची प्रभावी किंमत केवळ ६४२ रुपयांपर्यंत खाली येते.

cooking gas subsidy

|

ESakal