भारतातील पहिल्या पेट्रोल पंपावर इंधन पुरवठा कसा करायचे? तेव्हा १ लिटर पेट्रोलची किंमत किती होती?

Vrushal Karmarkar

तेल शुद्धीकरण कारखाने

स्वातंत्र्यापूर्वी भारतात तेल शुद्धीकरण कारखाने नव्हते. त्यामुळे पेट्रोल परदेशातून समुद्रमार्गे आयात केले जात असे. भारतात पेट्रोल प्रामुख्याने बर्मा, इराण आणि पश्चिम आशियातून येत असे.

first petrol pump fuel supply

|

ESakal

पेट्रोल पंप

बंदरांवर उतरवल्यानंतर, इंधन ४०-गॅलनच्या ड्रममध्ये भरले जात असे आणि नंतर ट्रक किंवा बैलगाड्यांमार्फत पेट्रोल पंपांपर्यंत नेले जात असे.

first petrol pump fuel supply

|

ESakal

इंधन

वाहनांमध्ये इंधन भरण्याची प्रक्रियाही आजच्याइतकी स्वयंचलित नव्हती; कर्मचारी हाताने इंधन भरण्यासाठी हँडपंपचा वापर करत असत.

first petrol pump fuel supply

|

ESakal

पेट्रोलची किंमत

आजच्या किमतींच्या तुलनेत, १९२८ सालची पेट्रोलची किंमत एखाद्या दिवास्वप्नासारखी वाटेल. त्या वेळी एक लिटर पेट्रोलची किंमत फक्त १ आणा (६ पैसे) ते २ आणे (१२ पैसे) होती.

first petrol pump fuel supply

|

ESakal

पेट्रोल खरेदी

गणितानुसार, १ रुपयात १६ लिटरपेक्षा जास्त पेट्रोल खरेदी करता येत होते. तथापि, ही स्वस्तता केवळ आजच्या दृष्टिकोनातूनच आहे.

first petrol pump fuel supply

|

ESakal

दैनंदिन उत्पन्न

त्या काळात, एका सामान्य भारतीयाचे सरासरी दैनंदिन उत्पन्न १ रुपयापेक्षा कमी होते, त्यामुळे काही पैशांचे पेट्रोलसुद्धा त्या काळात खूप महागडे होते.

first petrol pump fuel supply

|

ESakal

अनेक आव्हाने

पहिला पेट्रोल पंप चालवणे अनेक आव्हानांनी भरलेले होते. रस्त्यांवरील कमी वाहनांमुळे इंधनाची मागणी मर्यादित होती. रिफायनरींच्या अभावामुळे पुरवठा नेहमीच अनिश्चित होता.

first petrol pump fuel supply

|

ESakal

समस्या

पावसाळ्यात ही समस्या अधिकच गंभीर होत असे; लोखंडी ड्रमला गंज लागल्याने अनेकदा इंधन गळती होत असे. या तांत्रिक आणि आर्थिक अनिश्चितता असूनही बर्मा शेलने हा व्यवसाय सुरू ठेवला.

first petrol pump fuel supply

|

ESakal

मागणी

सुरुवातीला नफ्याबद्दल शंका होती, पण मोटार वाहनांची मागणी वाढल्याने हा व्यवसाय भारतातील सर्वात यशस्वी मॉडेल्सपैकी एक बनला.

first petrol pump fuel supply

|

ESakal