Vrushal Karmarkar
अत्यंत हुशार राजे छत्रपती घराण्यात होऊन गेले. मात्र दुर्दैव म्हणजे त्यांच्याबद्दल जास्त कुणाला माहिती नाही.
१६३७ मध्ये शिवरायांचे सावत्र भाऊ व्यंकोजी राजे यांनी तंजावरमध्ये स्वराज्य स्थापन केले होते. त्याच घराण्यातील कर्तबगार राजे म्हणजे सरफोजी राजे भोसले.
सरफोजी राजे भोसले यांनी तंजावरला विद्येचे माहेरघर म्हणून प्रसिद्ध केले. तंजावरला असणाऱ्या सरस्वती महाल लायब्रेरीसाठी जगभरातून ४००० हजार पुस्तके विकत आणून ग्रंथालय समृद्ध केले. यात त्यांनी अरबी, फारसी भाषांचे अनुवाद केले.
सरफोजी महाराजांनी आयुर्वेदाचे ज्ञान होते. त्यांनी धनवर्तीरी महाल बांधला होता. तेथे आयुर्वेद, अॅलोपॅथी आणि चिकित्सा पद्धती यावर संशोधन चालत होते. यात सरफोजी महाराज स्वत: मोतीबिंदू सारख्या शस्त्रक्रिया करत होते.
सरफोजी महाराजांनी त्यांच्या वैद्यकीय अनुभवातून एक ग्रंथ लिहिला होता. संगीत, कला, नाट्य या सगळ्यालाच त्यांनी प्रोत्साहन दिले होते.
सरफोजी राजे यांनी देवनागरीमध्ये पहिला छापखाना टाकला होता. शेतकऱ्यांसाठी हवामान केंद्र सुरू केले होते. तसेच जहाज बांधणी, बंदुकीचा कारखाना तयार केला होता.
३८ वर्षाच्या कार्यकाळात मराठी रियासतीचे नाव सरफोजी राजेंनी उंचावण्याचा प्रयत्न केला आहे. मात्र सरफोजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर ब्रिटिश सरकारने तंजावरचे राज्य खालसा केले.