Vrushal Karmarkar
भारताचे प्राचीन किल्ले आणि राजवाडे आजही लोकांना थक्क करून सोडतात. गगनचुंबी इमारती, कोरीव भिंती, कलाकुसर केलेले स्तंभ आणि भव्य दरवाजे हे राजे व सम्राटांच्या वैभवाची साक्ष देतात.
Palace Windows History
ESakal
पण या भव्य राजवाड्यांबद्दल सर्वांनाच एक गोष्ट गोंधळात टाकते, ती म्हणजे त्यांच्या खिडक्या आणि झरोके इतके लहान का आहेत.
Palace Windows History
ESakal
जर राजांनी आपल्या राजवाड्यांमधील प्रत्येक गोष्ट आलिशान असावी अशी कल्पना केली होती, तर या लहान खिडक्यांमागे कोणते नियम होते?
Palace Windows History
ESakal
प्राचीन काळी, आजच्यासारखी वीज, पंखे किंवा वातानुकूलन यंत्रणा उपलब्ध नव्हती. कडक उन्हाळ्यात राजवाड्यांचे तापमान नियंत्रित ठेवणे हे एक आव्हान होते.
Palace Windows History
ESakal
या समस्येवर मात करण्यासाठी प्राचीन वास्तुविशारदांनी विज्ञानाच्या एका अनोख्या नियमाचा वापर केला आणि अतिशय लहान खिडक्या बनवल्या.
Palace Windows History
ESakal
जेव्हा बाहेरची गरम हवा या खिडक्यांच्या अरुंद फटींमधून महालात शिरली तेव्हा हवेचा दाब अचानक वाढला. या वाढलेल्या दाबामुळे गरम हवेचे तापमान वाढले. ज्यामुळे आत शिरताना तिचे तापमान कमी होऊन ती थंड झाली.
Palace Windows History
ESakal
त्या ऐतिहासिक काळात पडदा पद्धत प्रचलित होती. राण्या आणि राजघराण्यातील इतर स्त्रियांना सार्वजनिक ठिकाणी किंवा कोणत्याही बाहेरील व्यक्तीसमोर उघडपणे येण्यास मनाई होती.
Palace Windows History
ESakal
अशा परिस्थितीत, या जाळीदार आणि लहान खिडक्यांची रचना अशा प्रकारे करण्यात आली होती की, राजवाड्यातील स्त्रियांना बाहेर चालणारे उत्सव, बाजारपेठा आणि समारंभांचा पुरेपूर आनंद घेता यावा.
Palace Windows History
ESakal
विशेष म्हणजे, बाहेर उभ्या असलेल्या व्यक्तीला या बारीक जाळ्यांमधून आतील स्त्रिया दिसू शकत नव्हत्या. यामुळे राजवाड्यांतील स्त्रियांची गोपनीयता आणि सामाजिक शिष्टाचार पूर्णपणे संरक्षित राहत असे.
Palace Windows History
ESakal
राजवाडे आणि किल्ल्यांच्या बांधकामात सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य दिले जात असे आणि युद्धाच्या वेळी या लहान खिडक्या संरक्षक ढाल म्हणून काम करत असत.
Palace Windows History
ESakal
या खिडक्या आकाराने इतक्या लहान होत्या की, बाहेर उभ्या असलेल्या शत्रूला आत असलेले सैनिक कोठे तैनात आहेत किंवा ते कोणती रणनीती आखत आहेत हे कळू शकत नव्हते.
Palace Windows History
ESakal
याउलट महालातील रक्षक आणि सैनिक या खिडक्यांमधून बाहेरील प्रत्येक हालचालीवर बारीक नजर ठेवत असत.
Palace Windows History
ESakal
जर शत्रूच्या सैन्याने किल्ल्यावर हल्ला करण्याचा प्रयत्न केला, तर राजपूत सैनिक या सुरक्षित खिडक्यांमागे लपून धनुर्विद्या किंवा बंदुकीने सहजपणे निशाणा साधू शकत होते.
Palace Windows History
ESakal