जगात साखर कुठून आली? भारत नव्हे, ‘या’ संस्कृतीने शोधला ऊस आणि साखरेचा इतिहास...

Vrushal Karmarkar

साखर

आज साखर आपल्या आहाराचा अविभाज्य भाग बनली आहे. चहापासून ते मिठाईपर्यंत, कोणताही पदार्थ साखरेशिवाय अपूर्ण वाटतो.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal

साखरेचे सेवन

आजच्या पिढीने आरोग्याबद्दलच्या जागरूकतेमुळे साखरेचे सेवन कमी केले असले तरी, आजही मोठ्या संख्येने लोक साखरेचे सेवन करतात.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal

उगमस्थान

बहुतेक लोकांचा असा विश्वास आहे की साखर नेहमीच भारताशी संबंधित राहिली आहे. भारत हे साखरेचे मूळ उगमस्थान नव्हते.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal

सत्य

इतिहासात डोकावून पाहिल्यास एक धक्कादायक सत्य समोर येतेः ज्या उसाच्या झाडापासून साखर काढली जाते, त्याचा शोध सर्वप्रथम भारतात नव्हे, तर पॅसिफिक महासागरातील एका बेटावर लागला होता.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal

फळे

सृष्टीच्या सुरुवातीपासूनच, मानवाने निसर्गातील ऊर्जादायी फळे आणि वनस्पतींचा शोध घेतला आहे. जंगली उसाचा शोध सर्वप्रथम नैऋत्य पॅसिफिक महासागरातील ओशिनिया प्रदेशात वसलेल्या न्यू गिनीच्या प्राचीन संस्कृतीने सुमारे १०,००० वर्षांपूर्वी लावला.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal

लागवड

स्थानिक रहिवाशांनी उसाची लागवड करण्यास सुरुवात केली. त्याची साल काढून तो थेट देठातून कच्चाच खाऊ लागले. हळूहळू ही अनोखी गोड वनस्पती व्यापारी मार्गाद्वारे आग्नेय आशिया आणि नंतर दक्षिण चीनमध्ये पोहोचली.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal

आयात

उसाचे रोप आयात केले गेले असेल, पण त्याचा रस उकळून दाणेदार साखर बनवण्याची कला भारतात उगम पावली. सुमारे ३,००० वर्षांपूर्वी प्राचीन भारतीय शास्त्रज्ञ आणि शेतकऱ्यांनी उसाचा रस उकळून त्याचे स्फटिक बनवण्याची एक पद्धत शोधून काढली.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal

शरकार

साखर हे नाव संस्कृत शब्द 'शरकार' पासून आले आहे आणि इंग्रजी शब्द 'sugar' प्रमाणेच विविध भाषांमध्ये वापरले गेले आहे.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal

तंत्रज्ञान

भारतात दाणेदार साखर बनवण्याचे तंत्रज्ञान विकसित झाल्यानंतर, हे ज्ञान इराणी साम्राज्यात पोहोचले आणि नंतर व्यापारी तांड्यांच्या माध्यमातून अरब देश व युरोपमध्ये पसरले.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal

पद्धती

जेव्हा चीनने पांढरी साखर बनवण्याच्या सुधारित पद्धती विकसित केल्या, तेव्हा त्या भारतात आणल्या गेल्या, ज्यामुळे साखरेला "भारतीय साखर" असे नाव पडले. प्रबोधनकाळात युरोपीय देशांनी जागतिक साखर व्यापाराचा झपाट्याने विस्तार केला.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal

भूमिका

१७ व्या शतकापासून १९ व्या शतकापर्यंत, आफ्रिकन लोकांना मोठ्या ऊसाच्या मळ्यांमध्ये काम करण्यासाठी नेण्यात आले, ज्याने जागतिक लोकसंख्येच्या प्रसारातही मोठी भूमिका बजावली.

Origin of Sugar How Ancient Civilization Discovered Sweetener

|

ESakal