रेल्वे रुळांवर दगडं का टाकली जातात असतात? ती काढली तर काय होणार?

रुळांवर दगड

रेल्वेच्या रुळांवर दगड पसरल्याचे दिसून येते. या दगडांना तांत्रिक भाषेत 'बॅलास्ट' (Ballast) किंवा खडी म्हणतात. रुळांवर हे दगड का टाकले जातात आणि यामागचं कारण काय, जाणून घ्या.

सुरक्षा

कोणत्याही इमारतीचा पाया मजबूत असल्याशिवाय ती उभी राहू शकत नाही, तसेच रेल्वे रुळांवर टाकलेले दगड रेल्वे रुळांची मजबुती, स्थिरता आणि सुरक्षिततेसाठी टाकले जातात.

बॅलास्ट

रेल्वे रुळांवर टाकलेले दगड म्हणजेच 'बॅलास्ट' हे रुळाच्या भक्कम पायाचे काम करतात.

स्लीपर्स

रेल्वेचे रूळ ज्या लोखंडी पट्ट्यांपासून बनतात, त्या सिमेंट किंवा लाकडाच्या आडव्या खांबांवर टेकवल्या असतात. हे स्लीपर्स जमिनीवर स्थिर ठेवण्याचे काम रूळांवरील दगड करतात.

गाडीचे वजन

रेल्वे रुळावरून जात असताना हे दगड गाडीच्या वजनाला एका बिंदूवर केंद्रित होऊ न देता समान रीतीने पसरवतात. यामुळे जमिनीवर एकाच ठिकाणी दाब पडत नसून रुळांची रचनाही सुरक्षित राहते.

दिशा

जर हे दगड नसतील, तर गाड्यांच्या वजनामुळे रूळ जमिनीमध्ये धसू शकतात किंवा त्यांची दिशा बदलू शकते. रूळांवरील या दगडांमुळे रेल्वे रूळ कधीच सरकत नाहीत.

पाणी निचरा

पावसाळ्यात रेल्वे रुळांवर साचलेल्या पाण्यामुळे रुळांखालील माती भुसभुशीत होऊन रूळ खचण्याची भीती असते. यामुळे रुळांवरील दगडांच्या पोकळीमुळे पावसाचे पाणी जमिनी खाली निघून जाते.

रचना

बैलास्टसाठी वापरले जाणारे दगड खडबडीत आणि अणकुचीदार असतात. ते एकमेकांमध्ये घट्टन बसतील, अशापद्धतीने दगडांची रचना केलेली असते.

देखभाल

कालांतराने या दगडांमध्ये धूळ किंवा कचरा साचल्याने पाणी निचरा होण्यास अडथळा येतो. त्यामुळे रेल्वे विभागाकडून नियमितपणे या दगडांची तपासणी केली जाते.

विमानावर विविध रंगाचे दिवे का असतात? त्यांचा अर्थ काय असतो?