Mansi Khambe
भारताचा राष्ट्रीय पक्षी 'मोर' आहे, हे सर्वांनाच माहित आहे. पण तुम्हाला कधी प्रश्न पडला आहे का, मोरालाच भारताचा राष्ट्रीय पक्षी म्हणून का निवडले गेले?
National Bird Peacock
ESakal
भारताच्या अस्मितेशी निगडित राष्ट्रीय चिन्हांमध्ये भारतीय मोराला एक विशेष स्थान आहे. भारत सरकारने १ फेब्रुवारी १९६३ रोजी भारतीय मोराला अधिकृतपणे राष्ट्रीय पक्षी म्हणून घोषित केले.
National Bird Peacock
ESakal
यापूर्वी, १९६१ मध्ये भारतीय वन्यजीव मंडळाची एक महत्त्वाची बैठक झाली होती. या बैठकीत राष्ट्रीय पक्षासाठी सारस, हंस, ब्राह्मणी घार आणि माळढोक यांसारख्या अनेक नावांवर चर्चा झाली. अखेर मोराची निवड करण्यात आली.
National Bird Peacock
ESakal
राष्ट्रीय पक्षी निवडण्याचा मुख्य निकष हा होता की तो देशाच्या जवळजवळ प्रत्येक भागात आढळला पाहिजे, जेणेकरून सामान्य नागरिक त्याला सहज ओळखू शकतील. मोराने हा निकष पूर्णपणे पूर्ण केला.
National Bird Peacock
ESakal
उत्तरेकडील जम्मू आणि काश्मीरपासून दक्षिणेकडील तामिळनाडू-केरळ आणि पूर्वेकडील आसामपर्यंत, मोर भारतातील बहुतेक राज्यांमध्ये नैसर्गिकरित्या आढळतो. याउलट, इतर अनेक पक्षी विशिष्ट प्रदेशांपुरतेच मर्यादित होते.
National Bird Peacock
ESakal
मोराच्या निवडीमागील दुसरे प्रमुख कारण म्हणजे त्याचा भारतीय संस्कृती, लोककला आणि पौराणिक कथांशी असलेला संबंध. भारतीय परंपरेत, मोराला सौंदर्य, अभिमान आणि शुभतेचे प्रतीक मानले जाते.
National Bird Peacock
ESakal
भगवान कृष्णाच्या मुकुटातील मोराचे पीस असो किंवा भगवान कार्तिकेयाचे वाहन असो, प्राचीन काळापासून भारतीय साहित्य, मंदिरांवरील कोरीव काम आणि चित्रकलेमध्ये मोराला एक विशेष स्थान आहे.
National Bird Peacock
ESakal
आणखी एक महत्त्वाचे कारण असे होते की, निवडल्या जाणाऱ्या पक्ष्याची रचना अशी असावी की ती शासकीय प्रकाशने, टपाल तिकिटे आणि अधिकृत चिन्हांवर सहज आणि स्पष्टपणे दर्शवता येईल.
National Bird Peacock
ESakal
मोराचा तुरा आणि वैशिष्ट्यपूर्ण पिसाऱ्यामुळे तो कोणत्याही प्रतिमेत किंवा चिन्हात दुरूनही ओळखता येतो. शिवाय, त्या वेळी इतर कोणत्याही प्रमुख देशाने मोराला आपला राष्ट्रीय पक्षी म्हणून स्वीकारले नव्हते, ज्यामुळे भारताला एक वेगळी ओळख मिळाली.
National Bird Peacock
ESakal