Vrushal Karmarkar
लखनौमध्ये अनेक नवाब होऊन गेले आणि त्यांच्याबद्दल अगणित कथा सांगितल्या जातात. पण लखनौचे शेवटचे नवाब, वाजिद अली शाह यांच्या जीवनात एक अभूतपूर्व आणि धक्कादायक घटना आहे.
Wajid Ali Shah History
ESakal
त्यांनी आपल्या सर्व २७ पत्नींना एकाच दिवसात घटस्फोट दिला. हा निर्णय कोणत्याही वैयक्तिक भांडणानंतर घेतला गेला नव्हता, तर एका ब्रिटिश आदेशाविरुद्ध नवाबाने केलेला हा एक अनोखा निषेध होता.
Wajid Ali Shah History
ESakal
सत्ता गमावल्यानंतर कलकत्त्याच्या मटियाबुर्जमध्ये गरिबीशी झगडणाऱ्या या नवाबाने आपली विशाल मालमत्ता आणि अंतःपुराचा सांभाळ करण्यासाठी आता आपल्याकडे पैसा नाही. हे ब्रिटिशांना दाखवून देण्यासाठी हे पाऊल उचलले.
Wajid Ali Shah History
ESakal
१८५६ मध्ये, जेव्हा ब्रिटिशांनी नवाब वाजिद अली शाह यांना अवधच्या सिंहासनावरून पदच्युत केले, तेव्हा त्यांचे मन खचले. त्यांना लंडनमध्ये राणी व्हिक्टोरियाकडे दाद मागायची होती.
Wajid Ali Shah History
ESakal
आपल्या आई, भाऊ आणि मंत्र्यांसोबत नवाब कलकत्त्याला पोहोचले, जिथून त्यांना जहाजाने इंग्लंडला जायचे होते. प्रवासादरम्यान त्यांनी 'बाबुल मोरा नैहर छुट्टो जाए' हे त्यांचे प्रसिद्ध गीत लिहिले.
Wajid Ali Shah History
ESakal
कलकत्त्याला पोहोचल्यावर नवाबांनी आपला विचार बदलला. ते तिथेच राहिले, तर त्यांची एक पत्नी लंडनला निघून गेली.
Wajid Ali Shah History
ESakal
१८५७ च्या बंडाच्या वेळी अवधमधील नवाबांच्या लोकप्रियतेची भीती वाटल्यामुळे ब्रिटिशांनी त्यांना फोर्ट विल्यममध्ये दोन वर्षांसाठी तुरुंगात टाकले.
Wajid Ali Shah History
ESakal
तुरुंगातून सुटका झाल्यावर, ब्रिटिशांनी नवाबाला राहण्यासाठी कलकत्त्याजवळ हुगळी नदीच्या काठावरील मटियाबुर्जमधील बंगला क्रमांक ११ दिला.
Wajid Ali Shah History
ESakal
या आलिशान बंगल्यात पूर्वी कलकत्त्याचे मुख्य न्यायाधीश आणि नंतर बर्दवानचे राजा राहत होते. नवाबाने त्याचे नाव 'सुलतान खाना' ठेवले. लखनौहून त्यांच्यासोबत आलेला ताफा प्रचंड होता.
Wajid Ali Shah History
ESakal
ज्यात अंदाजे ३६५ पत्नी, मुले, नोकर आणि दरबारी यांचा समावेश होता. एवढ्या लोकांना सामावून घेण्यासाठी तो बंगला अपुरा पडला. त्यामुळे नवाबाला जवळचे आणखी दोन बंगले भाड्याने घ्यावे लागले.
Wajid Ali Shah History
ESakal
ब्रिटिशांनी नवाबाला दरमहा एक लाख रुपयांचे निवृत्तीवेतन दिले. राजाची ऐषआरामाची जीवनशैली आणि शेकडो आश्रितांचा खर्च पाहता ही रक्कम अगदीच तुटपुंजी होती.
Wajid Ali Shah History
ESakal
नवाब आपला उदरनिर्वाह करण्यासाठी धडपडत होता. त्याची एक पत्नी मशूक महल हिच्या मुलाने ब्रिटिशांकडे तक्रार केली की, नवाब आपल्या आईला आवश्यक उदरनिर्वाहाची सोय पुरवत नाही.
Wajid Ali Shah History
ESakal
त्याचे म्हणणे ऐकून न घेताच, ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी नवाबाला मशूक महलचा मासिक भत्ता अडीच हजार रुपयांनी वाढवण्याचा आदेश दिला. या हस्तक्षेपामुळे नवाबाच्या आत्मसन्मानाला धक्का बसला.
Wajid Ali Shah History
ESakal
नवाब वाजिद अली शाह यांना ब्रिटिशांची ही मनमानी वृत्ती सहन झाली नाही. या आदेशाचा निषेध करण्यासाठी त्यांनी एक धक्कादायक मार्ग निवडला.
Wajid Ali Shah History
ESakal
३१ जुलै, १८७८ रोजी, नवाबांनी मशुक महलसह आपल्या २७ पत्नींना एकाच दिवसात घटस्फोट दिला. त्यांनी ब्रिटिश सरकारला स्पष्टपणे सांगितले की, त्यांची आर्थिक परिस्थिती इतकी खालावली आहे.
Wajid Ali Shah History
ESakal
ते या पत्नींचा सांभाळ करण्यास पूर्णपणे असमर्थ आहेत. नवाबांची ही कृती म्हणजे ब्रिटिशांच्या आर्थिक दबावाविरुद्ध आणि त्यांच्या वैयक्तिक बाबींमधील हस्तक्षेपाविरुद्ध दिलेला एक मूक पण जोरदार राजकीय प्रतिशोध होता.
Wajid Ali Shah History
ESakal