Vrushal Karmarkar
वर्तमानपत्रे आपल्या दैनंदिन जीवनाचा एक महत्त्वाचा भाग आहेत. जेव्हा आपण सकाळी नवीन वर्तमानपत्र उघडतो, तेव्हा त्यातून एक विशिष्ट आणि खास सुगंध येतो.
Newspaper smell science
ESakal
आपण सर्वांनी हा सुगंध अनुभवला आहे. बऱ्याच लोकांना हा सुगंध आवडतो आणि ते त्याचा संबंध ताजेपणा आणि शुभ सकाळशी जोडतात. पण तुम्हाला कधी प्रश्न पडला आहे का की हा सुगंध का येतो?
Newspaper smell science
ESakal
वर्तमानपत्राचा विशिष्ट वास प्रामुख्याने कागद आणि त्यात वापरलेल्या शाईमुळे येतो. वृत्तपत्राचा कागद लाकडाच्या लगद्यापासून बनवला जातो.
Newspaper smell science
ESakal
लाकडामध्ये सेल्युलोज आणि लिग्निन नावाचे नैसर्गिक पदार्थ असतात. सेल्युलोजमुळे कागदाला मजबुती येते, तर लिग्निन लाकडाच्या तंतूंना एकत्र बांधून ठेवते.
Newspaper smell science
ESakal
जेव्हा कागद हवा, प्रकाश आणि आर्द्रतेच्या संपर्कात येतो, तेव्हा लिग्निन हळूहळू विघटित होते. या प्रक्रियेमुळे व्हॅनिलिनसारखी सुगंधी संयुगे तयार होतात.
Newspaper smell science
ESakal
यामुळेच जुन्या कागदाला आणि पुस्तकांना किंचित गोड आणि वैशिष्ट्यपूर्ण वास येतो. वृत्तपत्रे छापण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या शाईमध्ये तेल, राळ आणि रंगद्रव्ये असतात.
Newspaper smell science
ESakal
छपाईनंतर यातील काही बाष्पशील पदार्थ हळूहळू हवेत मिसळतात, ज्यामुळे एक विशिष्ट वास येतो. मानसशास्त्रानुसार, बऱ्याच लोकांना हा सुगंध आवडतो.
Newspaper smell science
ESakal
कारण त्यांचे मेंदू त्याला बालपणीच्या आठवणी, सकाळचा चहा, अभ्यास किंवा दैनंदिन सवयींसारख्या सुखद भावनांशी जोडतात. त्यामुळे हा सुगंध केवळ रसायनांपुरता मर्यादित नाही.
Newspaper smell science
ESakal
तर तो आपल्या भावना आणि आठवणींशी देखील जोडलेला आहे. हवामानाचा वृत्तपत्राच्या वासावरही परिणाम होतो. पावसाळी किंवा दमट हवामानात कागद ओलावा शोषून घेतो. ज्यामुळे त्याचा वास काही प्रमाणात बदलतो.
Newspaper smell science
ESakal
मात्र, थंड आणि कोरड्या हवामानात हा वास अधिक तीव्रतेने जाणवू शकतो. वेगवेगळ्या वृत्तपत्र कंपन्या वेगवेगळ्या प्रकारचे कागद आणि शाई वापरतात, त्यामुळे प्रत्येक वृत्तपत्राचा वास थोडा वेगळा असू शकतो.
Newspaper smell science
ESakal