रत्नागिरी-समुद्रकिनारे निळ्या रंगात न्हाहून निघाले | Sakal
sakal

बोलून बातमी शोधा

रत्नागिरी-समुद्रकिनारे निळ्या रंगात न्हाहून निघाले
रत्नागिरी-समुद्रकिनारे निळ्या रंगात न्हाहून निघाले

रत्नागिरी-समुद्रकिनारे निळ्या रंगात न्हाहून निघाले

sakal_logo
By

फोटो ओळी
- rat30p14.jpg- KOP22L59227 गणपतीपुळे किनारी दिसणार्‍या निळ्या लाटा
(छाया ः परेश राजीवले)
--------------
समुद्रकिनारे निळ्या रंगात न्हाहून निघाले
एकपेशीय प्राणी निर्माण करतो जैविक प्रकाश ; रात्रीच्या वेळी पर्यटकांसाठी आकर्षण
रत्नागिरी, ता. ३० ः गेली काही वर्षे ऑक्टोबरनंतर अगदी फेब्रुवारीपर्यंत रत्नागिरीतील किनारे पर्यटकांसाठी विशेष आकर्षण ठरत आहेत. रात्रीच्या वेळी किनार्‍यावर दिसणार्‍या निळ्या लाटा पाहण्यासाठी पर्यटक गर्दी करताहेत. गेले तीन दिवस गणपतीपुळे समुद्र किनार्‍यावर निळ्या रंगाने चमकणार्‍या लाटा पहायला मिळत आहेत.
नॉकटील्युका हा एकपेशीय डायनोफ्लॅजेलेट गटात मोडणारा प्राणी प्लवंग आहे. डोळ्यांनी दिसू शकणारा हा सूक्ष्मजीव आपल्या शरीरातून काजव्यासारखा जैविक प्रकाश निर्माण करू शकतो. खळबळणार्‍या, उसळणार्‍या लाटांमुळे हे प्राणी उद्दीपित होतात आणि या निळसर प्रकाशाने चमकू लागतात. नॉकटील्युका सिंटीलांस या शास्त्रीय नावाने ओळखला जाणारा हा प्राणी सध्या समुद्रात दिसणार्‍या निऑन लाईट्स सारख्या हिरव्या निळ्या प्रकाशाने चर्चेत आला आहे. समुद्राला भेट देणार्‍या पर्यटकांच्या आकर्षणचा विषय बनला आहे. सी स्पार्कल म्हणूनही तो ओळखला जातो. उत्तर अरेबियन समुद्र ते अरेबियन पेनिन्सुला दरम्यान हे प्राणी मोठ्या प्रमाणात सध्या दिसत आहेत. एरवी दिवस लालसर रंगाने दिसणारा हा प्राणी सध्या हिरवट रंगाचा दिसून येत आहे आणि दिवसा पाण्यावर हिरवट शेवाळासारखा थर दिसून येत आहे. त्याचे कारण म्हणजे या प्राण्याने आपल्या शरीरात पेडीमोनाज नॉकटील्युके या शैवाल वर्गीय सजीवांना आसरा दिला आहे. त्यामुळे तो हिरवट दिसतो आणि त्याच्या मदतीने प्रकाश संश्लेषण करून अन्न ही प्राप्त करू शकतो. जलचरांची सूक्ष्म पिल्ले, अंडी यावर उपजीविका करणारा हा प्राणी, म्हणूनच अन्न उपलब्ध नसेल तरीही जगू शकतो. त्यात मोठ्या प्रमाणात साठणार्‍या अमोनिया मुळे जेलीफिश सोडल्यास इतर कोणी त्याला खात नाहीत. किनार्‍याकडे सूक्ष्म खाद्याची उपलब्धता आणि वातावरण असल्याने नॉकटील्युकाचे थवे किनारीकडे सरकतात. या ब्लूम्समुळे समुद्रातील डायटम्सच्या प्रमाणात मात्र लक्षणीय घाट झाली आहे. हे खूप चिंतेचे आहे कारण डायटम्स हे वनस्पती प्लवंग समुद्रातील प्राथमिक उत्पादक आहेत आणि समुद्रातील जैव साखळी ही या प्लवंगावर अवलंबून असते.
------
चौकट
अचानक झालेली वाढ संशोधनाचा विषय
अचानक या प्राण्याच्या संख्येत अशी प्रचंड वाढ का झाली असावी हा संशोधनाचा विषय आहे. समुद्राच्या पाण्यात कमी झालेला ऑक्सिजन आणि कार्बन डाय ऑक्साईडचे वाढलेले प्रमाण, हिमालयन तिबेटीयन पठारावरील ग्लेशियर्सचे कमी होत जाणारे प्रमाण आणि त्यामुळे तेथून येणार्‍या थंड वार्‍यांवर झालेला परिणाम ही कारणे प्रामुख्याने समोर येत आहेत.
---

कोट
ही सारी दृश्य खरोखरंच अदभूत आहेत. निसर्गाची ही विलोभनीय निर्मिती अनुभवायला रत्नागिरीच्या किनार्‍यावर यायला पाहिजे. आजपासून टप्याटप्याने या लाटा आता आरेवारे, काळबादेवी, मांडवी, भाट्ये, वायंगणी किनार्‍यावरही दिसतील.
- सचिन देसाई, रत्नागिरी