Premium|Study Room : भारत आणि पश्चिम आशिया संबंधांचे आर्थिक आणि धोरणात्मक महत्त्व

गौरव कुमार बाळे

प्राचीन व्यापारातून निर्माण झालेले भारत पश्चिम आशिया संबंध भारत आणि पश्चिम आशिया यांचे संबंध प्राचीन व्यापारमार्गांपासून सुरू झाले असून आज ते बहुआयामी सहकार्याच्या टप्प्यावर पोहोचले आहेत. अलीकडील राष्ट्रीय वृत्तपत्रांतील वार्तांकनानुसार भारताने या प्रदेशातील देशांशी ऊर्जा, गुंतवणूक, संरक्षण सहकार्य आणि संपर्क वाढविण्यावर सातत्याने भर दिला आहे. पश्चिम आशिया हा भारताच्या परराष्ट्र धोरणातील अग्रक्रमाचा भाग मानला जातो, कारण या प्रदेशाशी भारताचे आर्थिक आणि मानवी संबंध घनिष्ठ आहेत.

ऊर्जा सुरक्षितता आणि व्यापारातील भूमिका

भारताच्या खनिज तेल आयातीपैकी सुमारे पन्नास ते साठ टक्के आयात पश्चिम आशियातून होते, असे अलीकडील आर्थिक अहवालांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. नैसर्गिक वायूच्या पुरवठ्यातही कतारसारख्या देशांचे महत्त्व अधोरेखित केले जाते. ऊर्जा गरजांमुळे या प्रदेशाशी सातत्यपूर्ण संबंध राखणे भारतासाठी आवश्यक ठरते. व्यापाराच्या दृष्टीने संयुक्त अरब अमिराती हा भारताचा प्रमुख व्यापार भागीदार ठरला असून द्विपक्षीय व्यापार १०० अब्ज डॉलर्सच्या पातळीवर पोहोचला आहे. सौदी अरेबिया ($55 bn), इस्रायल ($10 bn) आणि इराण ($2.5 bn) यांच्याशीही व्यापार आणि गुंतवणूक वाढत आहे. अन्नसुरक्षा, खत उद्योग, रसायन क्षेत्र आणि मौल्यवान धातू व्यापार या क्षेत्रांत परस्पर सहकार्य वाढताना दिसते.