संतोष कानडे
संसदेच्या सभागृहात कामकाज सुरू असताना कोणत्याही खासदाराला कोणतेही अधिकृत कागदपत्र, विधेयक किंवा सरकारी प्रत फाडण्यास पूर्णपणे बंदी आहे.
सभागृहाच्या शांततेचा भंग होईल अशा प्रकारे घोषणा देणे, मोठ्याने आरडाओरडा करणे किंवा घोषणांचे फलक झळकावण्यास कडक निर्बंध आहेत.
एखादे विधेयक किंवा विषय मांडताना कोणत्याही खासदाराला सभागृहात विनाकारण गोंधळ घालता येत नाही आणि अध्यक्षांच्या परवानगीशिवाय बोलता येत नाही.
कोणत्याही खासदाराला सभागृहामध्ये भाषण करताना थेट दुसऱ्या खासदाराला उद्देशून बोलता येत नाही, तर प्रत्येक वक्तव्य केवळ अध्यक्षांना उद्देशूनच करावे लागते.
संसदेत बोलताना असंसदीय, आक्षेपार्ह, असभ्य किंवा एखाद्याची वैयक्तिक बदनामी करणारे शब्द वापरण्यावर कायदेशीर बंदी आहे.
जेव्हा देशाचे राष्ट्रपती संसदेच्या दोन्ही सभागृहांना संबोधित करत असतात, तेव्हा त्यांच्या भाषणात अडथळा आणणे किंवा कोणताही निषेध व्यक्त करणे हा गंभीर गुन्हा मानला जातो.
जर एखाद्या खासदाराने अध्यक्षांच्या समोरील मोकळ्या जागेत जाऊन गोंधळ घातला, तर त्याला सभागृहातून निलंबित करण्याचा अधिकार अध्यक्षांना असतो.
चालू सभागृहात मोबाईल वापरणे, चित्रीकरण करणे किंवा कोणत्याही वस्तूचा अयोग्य वापर करून सभागृहाचा अवमान करण्यास सक्त मनाई आहे.
एखादा खासदार बोलत असताना इतर खासदारांनी त्याच्या जागेवरून उठून मध्येच फिरणे किंवा अध्यक्षांच्या आणि बोलणाऱ्या खासदाराच्या मध्ये उभे राहणे नियमांच्या विरुद्ध आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, संसदेत लोकशाही मार्गाने चर्चा व्हावी आणि गोंधळ टाळता यावा, यासाठी हे सर्व नियम खासदारांना बंधनकारक करण्यात आले आहेत.