रात्री शांत झोपी लागण्यासाठी ७ आयुर्वेदिक टिप्स

झोप का महत्वाची आहे?

झोप ही फक्त विश्रांती नाही, तर शरीरात दुरुस्तीची प्रक्रिया सुरू होते – स्नायू बरे होतात, हॉर्मोन्स संतुलित होतात, आणि मन प्रसन्न राहते.

झोप न येण्याची कारणे

तणाव, मोबाईल-लॅपटॉपचा वापर रात्री उशीरपर्यंत, जड जेवण, कॅफिन व साखरेचे सेवन आणि अनियमित झोपेचा वेळ – हे सगळे नैसर्गिक झोपेचा ताल गडबड करतात.

आयुर्वेदानुसार झोपेचे विज्ञान

वात, पित्त, कफ या त्रिदोषांचे असंतुलन झोपेत अडथळा आणते. वात वाढल्यास मन गडबडते, पित्त जास्त असेल तर शरीरात उष्णता व चिडचिड, कफ जास्त असल्यास जड आणि कंटाळवाणी झोप.

रात्रीसाठी आयुर्वेदिक रूटीन्स

• अभ्यंग: उबदार तिळाच्या तेलाने संपूर्ण शरीर किंवा पाय हलक्या हाताने मालिश करा.

• तूपयुक्त दूध: रात्री थोडे दूध + जायफळ/हळद.

झोपेची योग्य वातावरण निर्मिती

थंड, स्वच्छ आणि अंधारातली खोली. झोपेच्या एका तासापूर्वी मोबाइल व लॅपटॉप टाळा. गंधमाल किंवा सुगंधी दीपकाचा वापर करा.

योग आणि श्वासोच्छ्वास

सोप्या योगासने: बालासन, पुढे वाकणे, भिंतीवर पाय ठेवणे.
श्वासोच्छ्वास: अनुलोम-विलोम, भ्रामरी प्राणायाम.

नैसर्गिक औषधे

• ब्रह्मी, अश्वगंधा, जटामांसी – मन शांत करतात आणि झोप सुधारतात.

• नस्य: एका थेंब उबदार तेल नाकात – मन शांत आणि तणाव कमी.

वात, पित्त की कफ? असा ओळखा तुमच्या शरीरातील दोष