संतोष कानडे
एका राजाने घेतलेला एक निर्णय संपूर्ण इतिहासाला नवे वळण देऊ शकतो, याचे उत्तम उदाहरण हे आहे
कलिंग युद्ध हे अत्यंत भीषण होते, ज्यात लाखो लोकांचा जीव गेला आणि मोठ्या प्रमाणावर विनाश झाला
या युद्धात विजय मिळूनही सम्राट अशोकाच्या मनावर खोल जखम झाली, कारण त्याने मानवी दुःख आणि हानी जवळून पाहिली होती
युद्धानंतर त्याला जाणवले की सत्ता, विजय आणि विस्तार यापेक्षा मानवी जीवन आणि शांतता अधिक महत्त्वाची आहे
या जाणिवेतून त्याने हिंसा आणि युद्धाचा मार्ग कायमचा सोडण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला
अशोकाने पुढे बौद्ध धर्म स्वीकारून अहिंसा, करुणा आणि नैतिकतेच्या मूल्यांना आपल्या राज्यकारभाराचा आधार बनवले
त्याने आपल्या प्रजेसाठी शिलालेख आणि स्तंभांच्या माध्यमातून चांगल्या आचार-विचारांचा संदेश दिला
त्याच्या या निर्णयामुळे बौद्ध धर्माचा प्रसार भारताबरोबरच इतर देशांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर झाला
आजही भारताच्या ध्वजावर असलेले अशोकचक्र त्याच्या विचारांचे आणि न्यायाच्या तत्त्वांचे प्रतीक मानले जाते
एका निर्णयामुळे केवळ राजा बदलला नाही, तर संपूर्ण समाज आणि इतिहासाचा प्रवाहच कायमचा बदलून गेला