संतोष कानडे
आयुर्वेदानुसार सकाळची सुरुवात योग्य पद्धतीने केल्यास शरीर आणि मन निरोगी ठेवण्यास मदत होते.
सकाळी शक्यतो ब्रह्ममुहूर्तात किंवा सूर्योदयाच्या आसपास उठावे, असे आयुर्वेदात सांगितले आहे.
उठल्यानंतर काही क्षण शांत बसून मन स्थिर करावे आणि सकारात्मक विचार करावेत.
त्यानंतर तोंड स्वच्छ करून कोमट किंवा साधे पाणी प्यावे, ज्यामुळे शरीराला हायड्रेशन मिळते.
आयुर्वेदानुसार सकाळी मल-मूत्र विसर्जनाची नैसर्गिक क्रिया वेळेवर करणे महत्त्वाचे आहे.
त्यानंतर जिभेची स्वच्छता (जिव्हा निर्लेखन) आणि दातांची स्वच्छता करावी.
शक्य असल्यास तेलाने गुळण्या (ऑइल पुलिंग) किंवा गंडूष करण्याची पारंपरिक पद्धतही अवलंबली जाते.
यानंतर काही वेळ प्राणायाम, ध्यान किंवा हलका व्यायाम करणे फायदेशीर मानले जाते.
सकाळच्या स्वच्छ हवेत थोडे चालणे किंवा सूर्यप्रकाश घेणेही आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते.
अशा प्रकारे दिवसाची सुरुवात केल्याने शरीर, मन आणि दैनंदिन दिनचर्या संतुलित ठेवण्यास मदत होते, असे आयुर्वेदात सांगितले आहे.