चालुक्यांची राजधानी असलेल्या बदामी शहराचा इतिहास काय?

‘वातापी’

कर्नाटक राज्यातील उत्तर भागात वसलेले बदामी हे शहर एकेकाळी दक्षिण भारतातील सर्वात शक्तिशाली चालुक्य राजघराण्याची राजधानी होते, ज्याचे जुने नाव 'वातापी' असे होते.

मलप्रभेचे खोरे

मलप्रभा नदीच्या खोऱ्यात खडकाळ, लालसर डोंगररांगांमध्ये वसलेले बदामी हे शहर चालुक्य साम्राज्याच्या समृद्ध शेती अर्थव्यवस्थेचे केंद्र होते.

ऋषी अगस्त्य आणि वातापी-इल्वल राक्षसांची गोष्ट

पुराणानुसार, या भागात वातापी नावाचा राक्षस राहत होता, ज्याचा वध महर्षी अगस्त्य यांनी केला, आणि याच कथेवरून या शहराचे नाव वातापी पडले.

चालुक्य राजा पुलकेशिन पहिला

इ.स. ५४४ मधील पुराव्यांनुसार, बादामीचा संस्थापक पुलकेशिन पहिला याने या परिसराची रचना अत्यंत सुरक्षित आणि मजबूत तटबंदीयुक्त ठिकाण म्हणून केली होती.

चार प्रसिद्ध लेण्या

सहाव्या ते आठव्या शतकादरम्यान लालसर आणि पिवळसर रंगाच्या मऊ दगडांमध्ये कोरलेल्या या चार लेण्या भारतीय शिल्पकलेचा उत्कृष्ट आणि अद्वितीय नमुना आहेत.

पहिली लेणी

पहिल्या लेणीत , भगवान शिवांची अठरा हातांची नटराज मुद्रेतील तांडव नृत्याची भव्य आणि सुंदर शिल्परचना कोरलेली आहे.

दुसरी लेणी

पायऱ्यांवरून वर गेल्यावर दुसऱ्या लेणीत विष्णूचे त्रिविक्रम अवतार, वराह अवतार आणि समुद्रमंथनाच्या अनेक सुंदर पौराणिक कथा कोरलेल्या पाहायला मिळतात.

तिसरी लेणी

तिसऱ्या लेण्यात शेषनागावर विराजमान झालेली भगवान विष्णूंची दुर्मिळ मूर्ती असून, तिथे प्राचीन भित्तिचित्रांचे काही अवशेष आजही स्पष्टपणे टिकून आहेत.

चौथी लेणी

चौथी आणि शेवटची लेणी ही पूर्णपणे जैन धर्माला समर्पित असून, तिथे महावीर स्वामी, पार्श्वनाथ आणि बाहुबली यांच्या मूर्ती कोरलेल्या आहेत.

अगत्स्य तलाव

मानवनिर्मित अगत्स्य तलावाच्या काठावर लाल दगडांत बांधलेले सुंदर भूतनाथ मंदिर या संपूर्ण पर्यटन परिसराचे मुख्य आकर्षण आहे.

मुघलांना हुसकावून लावणारी गोंडवानाची राणी कोण होती?