संतोष कानडे
पुण्यातील यवत येथील प्राचीन भुलेश्वर महादेव मंदिर हे केवळ शिल्पसौंदर्यासाठीच नव्हे, तर येथील चमत्कारी लोककथांसाठीही प्रसिद्ध आहे.
या मंदिरातील सर्वात मोठे रहस्य म्हणजे शिवलिंगावर अर्पण केलेला पेढ्यांचा प्रसाद थोड्या वेळाने अदृश्य होतो, असे मानले जाते.
स्थानिक श्रद्धा आणि लोककथांनुसार, भाविकांनी भक्तीने अर्पण केलेला हा नैवेद्य प्रत्यक्ष महादेव ग्रहण करतात, अशी भाविकांची धारणा आहे.
शतकानुशतके चालत आलेल्या या प्रथेनुसार, दररोज सकाळी शिवलिंगाखाली ठेवलेला प्रसाद संध्याकाळच्या आरतीपर्यंत दिसेनासा होतो, असे म्हटले जाते.
"कोणालाच कळत नाही आणि कोणालाच दिसत नाही" अशा शब्दांत या घटनेचे वर्णन केले जाते.
अनेक भाविकांसाठी हा महादेवाची असीम कृपा आणि त्यांच्या जिवंत अस्तित्वाचा एक मोठा पुरावा आहे.
या रहस्यासोबतच, या मंदिराची रचना मुघल आक्रमणांपासून वाचवण्यासाठी मुद्दाम किल्ल्यासारखी किंवा मशिदीसारखी करण्यात आल्याचा ऐतिहासिक संदर्भ आहे.
पौराणिक कथेनुसार, देवी पार्वतीने महादेवाला प्रसन्न करण्यासाठी येथे भिल्लीणीच्या रूपात नृत्य केले होते, ज्याचे प्रतिबिंब येथील शिल्पांमध्ये दिसते.
भुलेश्वर मंदिरातील ही अदृश्य प्रसादाची परंपरा आजही विज्ञान आणि श्रद्धा यांच्यातील एक न उलगडलेले कोडे म्हणून टिकून आहे.