संतोष कानडे
भूई आवळ्याचा वापर पारंपरिक आयुर्वेदिक उपचारांमध्ये यकृताच्या आरोग्यासाठी केला जातो.
यकृताच्या कार्याला मदत करणारी वनस्पती म्हणून त्याचा उल्लेख आयुर्वेदात आढळतो.
पचनक्रिया सुधारण्यासाठी आणि भूक वाढवण्यासाठी त्याचा पारंपरिक वापर केला जातो.
लघवीशी संबंधित काही तक्रारींमध्येही भूई आवळ्याचा उपयोग केला जातो.
शरीरातील अतिरिक्त द्रव बाहेर टाकण्यास मदत करणारा सौम्य मूत्रल गुणधर्म त्यात असू शकतो.
त्यामध्ये विविध वनस्पतीजन्य अँटिऑक्सिडंट घटक आढळतात, जे शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह ताण कमी करण्यास मदत करू शकतात.
काही संशोधनांमध्ये भूई आवळ्याच्या अर्काचा यकृत आणि विषाणूजन्य संसर्गांवर संभाव्य परिणाम अभ्यासला गेला आहे; मात्र याबाबत अधिक ठोस मानवी पुरावे आवश्यक आहेत.
आयुर्वेदात कावीळ किंवा यकृताशी संबंधित आजारांमध्ये त्याचा पारंपरिक वापर केला जातो; मात्र डॉक्टरांच्या उपचारांना त्याचा पर्याय मानू नये.
भूई आवळ्याची पावडर किंवा अर्क घेताना योग्य प्रमाण आणि व्यक्तीची प्रकृती महत्त्वाची असल्याने आयुर्वेद तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य आहे.
गर्भवती महिला, स्तनपान करणाऱ्या महिला किंवा नियमित औषधे घेणाऱ्या व्यक्तींनी भूई आवळ्याचा वापर करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणं आवश्यक आहे.