बिडवई म्हणजे नेमकं कोण? शिवकालीन बाजारपेठेत त्याचं काम काय होतं?

ओळख

बिडवई हा शिवकालीन पेठेच्या व्यवस्थेतील महत्त्वाचा अधिकारी असून त्याच्यावर पेठेची भरभराट करण्याची जबाबदारी असे.

पत्र

जिजाबाई साहेबांच्या २ जानेवारी १६५७ रोजीच्या पाषाण येथील जिजापूर पेठेसंबंधीच्या पत्रात पेठेतील विविध अधिकाऱ्यांची नोंद आढळते.

व्यवस्था

या पत्रात शेटेपण, महाजनपण, बिडवईपण, कोतवालकी, मेहतरकी, डबहलकी, खुम आणि पानसरकी अशा जबाबदाऱ्यांचा उल्लेख आहे.

बिडवई

या व्यवस्थेतील बिडवईचे प्रमुख काम पेठेत व्यापारी आणि व्यावसायिकांना आकर्षित करून व्यापार वाढवणे हे होते.

व्यापारी

नवीन व्यापारी पेठेत यावेत आणि तिथे स्थायिक व्हावेत, यासाठी बिडवई प्रयत्न करत असे.

जकात

पेठेत येणाऱ्या व्यापाऱ्यांकडून जकात आकारली जात असून तिच्या वसुलीतही बिडवईची भूमिका होती.

मामुरी

ऐतिहासिक पत्रात बिडवईने पेठेची ‘मामुरी’ करावी, म्हणजेच पेठेची भरभराट आणि व्यवस्था पाहावी, असा उल्लेख आढळतो.

अधिकार

बिडवईपण काही ठिकाणी मिरासी स्वरूपात दिले जात असल्याचे ऐतिहासिक कागदपत्रांतून दिसून येते.

सहकार्य

शेटे आणि महाजन यांच्यासह बिडवई हा पेठेच्या आर्थिक आणि प्रशासकीय व्यवस्थेतील महत्त्वाचा घटक होता.

महत्त्व

थोडक्यात, व्यापारी आणणे, जकात वसुलीला चालना देणे आणि पेठेची भरभराट घडवून आणणे हे बिडवईचे महत्त्वाचे कार्य होते.

विश्वासराव पेशवे दिल्लीचे बादशहा झाले होते? लाल किल्ल्यात काय घडलं होतं?