Bird Lifespan : पक्षी किती वर्षे जगतात? म्हातारपणी त्यांची पिसे पांढरी होतात का?

पक्ष्यांचे आयुष्य किती असते?

आपल्या अंगणात कधी चिमणी, कावळा, पोपट, कबुतर तर कधी कोकिळा दिसते. हे पक्षी पाहताना त्यांच्या आयुष्याबद्दल कधी विचार केला आहे का? पक्षी किती वर्षे जगतात? म्हातारपणी माणसांप्रमाणे त्यांची पिसेही पांढरी होतात का? चला, जाणून घेऊया या रंजक प्रश्नांची उत्तरे..

पक्ष्यांनाही असते आयुर्मर्यादा

माणसांप्रमाणेच प्राणी आणि पक्ष्यांचेही ठरावीक आयुर्मान असते. पक्ष्यांची चयापचय क्रिया (Metabolism) वेगवान असते. ते समान आकाराच्या सस्तन प्राण्यांच्या तुलनेत अधिक ऊर्जा वापरतात. त्यामुळे त्यांचे आयुष्य वेगाने पुढे जात असले, तरी अनेक पक्षी अपेक्षेपेक्षा कितीतरी जास्त काळ जगू शकतात.

पोपट जगू शकतो ६० वर्षांपेक्षा जास्त

मोठ्या आकाराचे पोपट योग्य काळजी आणि अनुकूल वातावरणात ६० वर्षांपेक्षाही जास्त जगू शकतात. काही पोपटांनी तर १०० वर्षांचा टप्पाही गाठल्याच्या नोंदी आहेत. त्यामुळे पक्ष्यांच्या दीर्घायुष्यात पोपटांचा समावेश महत्त्वाचा ठरतो.

७२ वर्षांचा अल्बाट्रॉस!

‘विस्डम’ नावाची लेसन अल्बाट्रॉस ही मादी वन्य पक्ष्यांच्या दीर्घायुष्याचे उल्लेखनीय उदाहरण आहे. ती ७२ वर्षांची असतानाही निरोगी होती. विशेष म्हणजे, २०२० मध्येही ती अंडी उबवताना दिसली होती. वृद्धावस्थेतही पक्षी प्रजनन करू शकतात, याचे हे उत्तम उदाहरण आहे.

चिमणीही जगू शकते १८ वर्षे

पक्ष्यांच्या आयुष्याबाबत काही रंजक आकडेवारी समोर आली आहे.

• हमिंगबर्ड – १४ वर्षे

• चिमणी – १८ वर्षे

• ब्लॅकबर्ड – २० वर्षे

• गोल्डफिंच – २७ वर्षे

मात्र, ही संभाव्य कमाल आयुर्मर्यादा असून प्रत्येक पक्षी इतका काळ जगतोच असे नाही.

पहिल्याच वर्षात अनेक पक्ष्यांचा मृत्यू!

पक्ष्यांचे आयुष्य दीर्घ असू शकते; मात्र प्रत्यक्षात अनेक पक्षी लहान वयातच मृत्युमुखी पडतात. भक्षक प्राणी, अन्नाची कमतरता, हवामानातील बदल आणि नैसर्गिक संकटांमुळे त्यांचे अस्तित्व धोक्यात येते. त्यामुळे अनेक पक्ष्यांना त्यांची संभाव्य आयुर्मर्यादा गाठता येत नाही.

लहान पक्ष्यांची प्रजननक्षमताही विशेष

जपानी लहान पक्षी (Japanese Quail) साधारण तीन वर्षे किंवा त्याहून अधिक काळ जगू शकतात. हे पक्षी अवघ्या दोन महिन्यांत लैंगिक परिपक्वता गाठतात. तसेच वर्षातून दोन ते तीन वेळा अंडी देऊ शकतात. प्रत्येक वेळी साधारण १० अंडी देण्याची त्यांची क्षमता असते.

म्हातारपणी पक्ष्यांची पिसे पांढरी होतात का?

माणसांप्रमाणे पक्ष्यांची पिसेही काही वेळा पांढरी होऊ शकतात. जॅकडॉ आणि रॉबिन्स यांसारख्या पक्ष्यांमध्ये पांढऱ्या पिसांचे प्रमाण दिसू शकते. मात्र, पक्ष्यांमध्ये वयानुसार पिसे पांढरी होणे ही सर्वसाधारण बाब नाही. त्यामुळे प्रत्येक वृद्ध पक्ष्याची पिसे पांढरी होतीलच असे नाही.

पिसांचा रंग बदलण्यामागे काय कारण?

पक्ष्यांच्या पिसांचा रंग केवळ रंगद्रव्यांवर अवलंबून नसतो. पिसांची सूक्ष्म रचना प्रकाशाचे परावर्तन आणि विखुरणे घडवून आणते. त्यामुळे काही पक्ष्यांच्या पिसांना विशिष्ट रंग प्राप्त होतात. वय, आनुवंशिकता आणि रंगद्रव्यांतील बदल यांमुळे पिसांच्या रंगात फरक पडू शकतो.

Sparrow Spiritual Significance : अचानक घरात चिमणीचे जोडपे आले तर काय होते? मिळतात 'हे' 5 मोठे संकेत