कोलेस्ट्रॉल कमी करणारी ‘भेंडी’ शिवाजी महाराजांच्या काळात होती का?

उगम

भेंडीचा उगम भारतात नसून पूर्व आफ्रिकेतील इथिओपिया व सुदान परिसरात झाला, ज्याचा कालखंड इसवी सनपूर्व मानला जातो

प्रवास

अरब व्यापारी आणि मुस्लिम प्रवासी मार्गांमुळे भेंडी इसवी सनच्या पहिल्या काही शतकांत मध्यपूर्वेत पोहोचली

भाषा

वेद किंवा चरकसंहिता यांसारख्या इसवी सनपूर्व आणि प्रारंभिक इसवी सनकालीन ग्रंथांत भेंडीचा स्पष्ट उल्लेख आढळत नाही

संकेत

दक्षिण भारतातील काही ग्रंथांत इसवी सन १२व्या शतकाच्या आसपास ‘भंडी’सारखा शब्द दिसतो, पण तो भेंडीचाच आहे का यावर मतभेद आहेत.

प्रसार

इसवी सन १२व्या ते १३व्या शतकात मूरिश स्पेन व इजिप्तमार्गे भेंडीचा प्रसार आशिया आणि भारताकडे झाला, अशी माहिती आढळते

मध्ययुग

इसवी सन १२०० नंतरच्या काळात, विशेषतः मुस्लिम राजवटीदरम्यान, भेंडी भारतीय स्वयंपाकात अधिक वापरली जाऊ लागली

हैदराबाद

इसवी सन १६व्या ते १७व्या शतकात हैदराबादच्या निजामी काळातील स्वयंपाकपरंपरेत दही भेंडीसारख्या पदार्थांचा उल्लेख आढळतो, ज्यावरून त्या काळात भेंडी हैदराबाद परिसरात वापरात होती

शिवकाल

शिवाजी महाराजांच्या काळात म्हणजे इसवी सन १६३० ते १६८० दरम्यान भेंडी भारतात उपलब्ध होती, पण तीचा वापर व्यापक नव्हता

प्रदेश

इसवी सन १७व्या शतकात दक्षिण व मध्य भारतात भेंडीचा वापर अधिक प्रचलित होता, तर महाराष्ट्रात तो हळूहळू वाढत होता Was Okra Used in Shivaji Maharaj’s Time?

स्वीकार

इसवी सन १८व्या शतकानंतर भेंडी भारतीय खाद्यसंस्कृतीचा स्थायी भाग बनली

आधुनिकता

आज भेंडी कोलेस्ट्रॉल कमी करणारी भाजी म्हणून ओळखली जाते, हा पोषणदृष्टीकोन इसवी सन २०व्या शतकात विकसित झाला

उत्पादन

इसवी सन २१व्या शतकात भारत भेंडीचा जगातील प्रमुख उत्पादक मानला जातो

निष्कर्ष

भेंडी इसवी सन १७व्या शतकात शिवाजी महाराजांच्या काळात भारतात होती, मात्र ती तेव्हा पूर्णपणे पारंपरिक नसून नव्याने रुजत होती, असे ऐतिहासिक माहिती वरुन स्पष्ट होते.

बॅड कोलेस्ट्रॉलला बाय-बाय! आयुर्वेदातील 'हे' 10 रामबाण उपाय हृदयासाठी वरदान