Yashwant Kshirsagar
पक्षी आपल्या परिसरातील आवाजांबाबत अत्यंत संवेदनशील असतात. ते सतत जागरूक आणि सतर्क दिसतात. पण त्यांचे कान दिसत नाहीत, हे आपल्या लक्षात येते.
How Do Birds Hear
esakal
मानवांसारखे किंवा इतर अनेक प्राण्यांसारखे पक्ष्यांकडे बाह्य कान (pinnae) नसतात. तरीही त्यांची ऐकण्याची क्षमता कमी होत नाही.
How Do Birds Hear
esakal
पक्ष्यांना कान असतात. त्यांच्या डोक्यावर लहान छिद्र असते, ज्याद्वारे ध्वनी मेंदूपर्यंत पोहोचतो. हे छिद्र सहज दिसत नाही.
How Do Birds Hear
esakal
हे कानछिद्र ‘कान झाकणाऱ्या पिसांनी’ (ear coverts किंवा auricular feathers) झाकलेले असते. ही छोटी पिसे कान लपवतात आणि आवाज टिपण्यास मदतही करतात.
How Do Birds Hear
esakal
पिसांखाली नळीसारखा मार्ग असतो, जो आतील कानापर्यंत जातो. यानंतर इअर कॅनॉल आणि बाह्य-मध्य-आंतरिक कानभाग येतात. ही रचना मानवी आतील कानाशी मिळतीजुळती आहे.
How Do Birds Hear
esakal
बाह्य कान नसल्याने आवाजाची दिशा कशी कळते? पक्षी आपली मान वेगवेगळ्या दिशांना फिरवतात. त्यामुळे सर्व बाजूंनी येणारे आवाज ते टिपू शकतात.
How Do Birds Hear
esakal
सामान्यतः पक्ष्यांचे कान डोळ्यांच्या अगदी खाली, डोक्याच्या दोन्ही बाजूंना असतात. मान फिरवल्याने वरून-खालून येणारे आवाजही अचूक ओळखता येतात.
How Do Birds Hear
esakal
घुबडाचे कान एकमेकांच्या तुलनेत थोड्या वेगळ्या उंचीवर असतात. ही असिमितता (asymmetry) आवाजाचे उगमस्थान अचूक शोधण्यास मदत करते. म्हणूनच घुबड उत्तम शिकारी आहे.
How Do Birds Hear
esakal
सर्व दिशांतील आवाज ऐकणे पक्ष्यांसाठी महत्त्वाचे आहे,स्वतःच्या सुरक्षिततेसाठी तसेच शिकार पकडण्यासाठी. मानेचा वापर केवळ पाहण्यासाठीच नव्हे, तर ऐकण्यासाठीही होतो.
How Do Birds Hear
esakal
पक्षी बाह्य कानांशिवायही उत्तम ऐकतात. पिसे, मान आणि कानाची आतील रचना यामुळे ते अत्यंत संवेदनशील आणि कुशल ऐकणारे प्राणी ठरतात.
How Do Birds Hear
esakal
Osho Rajneeshpuram USA
esakal