संतोष कानडे
अस्वलाने महिलेचे अपहरण करून तिचे तळपाय चाटल्याच्या कथा ग्रामीण व आदिवासी भागांत पिढ्यानपिढ्या चर्चिली जातात.
कथेनुसार, जंगलात सरपण किंवा गवत गोळा करायला गेलेल्या स्त्रीला अस्वल उचलून नेऊन आपल्या गुहेत डांबून ठेवते.
ती पळून जाऊ नये म्हणून अस्वल रोज तिच्या पायाचे तळवे जिभेने चाटत असे, असा उल्लेख या कथेत येतो.
अस्वलाची जीभ अतिशय खरखरीत असल्याने तळपायाची त्वचा अत्यंत नाजूक होऊन जमिनीवर पाय टेकवता येत नाही आणि ती पळू शकत नाही.
कथेच्या शेवटी ती महिला युक्ती लढवून अस्वलाला चकवते आणि स्वतःची सुटका करून घेते, असे दाखवले जाते.
मात्र, वन्यजीव शास्त्राच्या आणि विज्ञानाच्या दृष्टीने या कथेत कोणतेही तथ्य नसून हा पूर्णपणे लोकभ्रम आहे.
अस्वलाच्या नैसर्गिक वर्तनात माणसाला बंदी बनवून पाळणे किंवा त्याचे तळपाय चाटणे असा कोणताही प्रकार नसतो.
अस्वल माणसावर अचानक घाबरून किंवा आत्मसंरक्षणासाठी हल्ला करते आणि थेट चेहरा किंवा डोक्यावर नख्यांनी वार करते.
जुन्या काळी महिला आणि मुलांनी घनदाट जंगलात आत जाऊ नये, यासाठी त्यांना घाबरवून सावध करण्यासाठी रचलेली ही एक सावध करणारी कथा आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, ही निव्वळ एक लोककथा असून याला कोणताही वैज्ञानिक किंवा ऐतिहासिक पुरावा नाही.