संतोष कानडे
चातक पक्षी म्हणून प्रसिद्ध असलेला पक्षी प्रामुख्याने पाइड कुकू/जॅकोबिन कोकिळा आहे.
भारतीय संस्कृती आणि साहित्यात चातकाला विशेष महत्त्व आहे.
चातक पक्षी फक्त पावसाचे पाणीच पितो, अशी लोकप्रिय समजूत आहे.
मात्र ही गोष्ट वैज्ञानिकदृष्ट्या पूर्णपणे खरी असल्याचे पुरावे नाहीत.
पावसाळ्यात तो आकाशातून पडणारे पावसाचे थेंब पिताना दिसतो.
त्यामुळे त्याचा पावसाशी असलेला संबंध अधिक घट्ट झाला आहे.
प्रत्यक्षात उपलब्धतेनुसार तो इतर पाण्याचे स्रोतही वापरू शकतो.
चातक हा प्रामुख्याने कीटकभक्षी पक्षी असून त्याचा आहार विविध कीटकांवर आधारित असतो.
भारतीय काव्यपरंपरेत चातकाला पावसाची आतुरतेने वाट पाहणाऱ्या जीवाचे प्रतीक मानले जाते.
त्यामुळे 'चातक फक्त पावसाचे पाणी पितो' ही कल्पना निसर्ग, प्रेम आणि प्रतीक्षेचे सुंदर काव्यात्मक प्रतीक आहे.