संतोष कानडे
आयुर्वेदात हळदीला ‘हरिद्रा’ म्हटले असून तिचा औषधी उपयोग प्राचीन काळापासून केला जातो.
हळदीचा उपयोग शरीरातील दाह कमी करण्यासाठी केला जातो, असे आयुर्वेदात वर्णन आहे.
कफ-वात संतुलित करण्यास मदत करणारी औषधी म्हणून हळदीचा उल्लेख आढळतो.
हळद पचनक्रिया सुधारण्यास आणि भूक वाढवण्यास उपयुक्त मानली जाते.
त्वचेच्या आरोग्यासाठी हळदीचा बाह्य वापरही आयुर्वेदात केला जातो.
हळदीमध्ये कर्क्युमिन नावाचे जैवसक्रिय संयुग असून त्यात अँटिऑक्सिडंट आणि दाहविरोधी गुणधर्म आढळतात.
सर्दी-खोकला किंवा घशातील त्रासात हळदीचे दूध किंवा हळदयुक्त पदार्थ पारंपरिक पद्धतीने वापरले जातात.
मात्र हळद हा कोणत्याही आजारावरील हमखास उपचार नाही; तिचे फायदे व्यक्तीनुसार आणि सेवनाच्या प्रमाणानुसार बदलू शकतात.
रोजच्या आहारात स्वयंपाकातील प्रमाणात हळद घेणे सामान्यतः सुरक्षित मानले जाते.
त्यामुळे आयुर्वेदातील पारंपरिक उपयोग आणि आधुनिक संशोधनातील संभाव्य फायदे लक्षात घेता, हळद आहारातील उपयुक्त मसाला मानता येतो.