संतोष कानडे
ग्रामीण भागात लोकमान्यतेनुसार, मुंगूस समोर दिसणे हे अत्यंत शुभ लक्षण मानले जाते.
पौराणिक मान्यतेनुसार मुंगसाला धनदेवता कुबेराचे वाहन किंवा समृद्धीचे प्रतीक मानले गेले आहे, त्यामुळे त्याच्या दर्शनाने अडकलेले काम मार्गी लागते असा समज आहे.
मुंगूस हा अत्यंत चपळ आणि सावध वन्यजीव असल्याने, समोर धोका दिसल्यास तो दात विचकून गुरगुरण्याचा किंवा फुत्कारण्याचा आवाज काढतो.
मुंगूस जेव्हा तोंड थोडे उघडे ठेवते, दात दाखवते किंवा श्वास घेते, तेव्हा त्याच्या चेहऱ्याची ठेवण माणसाला हसल्यासारखा वाटू शकते.
जर मुंगसाने तोंड उघडून दात दाखवले, तर तो आनंदाने हसत नसून घाबरल्यामुळे किंवा स्वतःचा बचाव करण्यासाठी दिलेला आक्रमक इशारा असू शकतो.
वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहता, तो माणसाप्रमाणे भावना व्यक्त करण्यासाठी गालावर हसू आणू शकत नाहीत; त्यामुळे मुंगूस प्रत्यक्षात हसत नाही.
मुंगूस रागामध्ये असताना मुंगसाच्या जवळ जाणे टाळावे, कारण स्वतःचा जीव धोक्यात वाटल्यास तो अचानक जोरदार चावा घेऊ शकतो.
निसर्गाच्या साखळीत मुंगूस हा साप आणि उंदरांचा नायनाट करणारा शेतकरी-मित्र व उपयुक्त शिकारी प्राणी आहे.
मुंगसाने 'हसल्यासारखे' तोंड केल्यास त्याला शुभ-अशुभ संकेत न मानता, तो एक वन्यजीवाचा नैसर्गिक बचाव पवित्रा मानून त्याच्यापासून सुरक्षित अंतर ठेवणेच शहाणपणाचे ठरते.