चिमण्यांच्या विष्ठेमुळे फुलली अर्थव्यवस्था; पण एका चुकीने 'हा' देश कंगाल झाला...

पक्ष्यांची विष्ठा

कल्पना करा की एखादा देश केवळ पक्ष्यांची विष्ठा विकून जगातील सर्वात श्रीमंत देशांपैकी एक बनला आहे.

बेट राष्ट्र नौरू

हे ऐकायला विचित्र वाटेल. पण पॅसिफिक महासागरातील एका लहान बेट राष्ट्र नौरूसोबत नेमके हेच घडले. १९७० च्या दशकात, सौदी अरेबियानंतर नौरूचे दरडोई उत्पन्न जगात सर्वाधिक होते.

उद्ध्वस्त

मात्र काही दशकांतच हा देश आर्थिकदृष्ट्या उद्ध्वस्त झाला. परकीय मदतीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून राहू लागला. नौरूच्या समृद्धीचा पाया फॉस्फेट होता.

विष्ठेचे थर

हे एक खनिज आहे जे लाखो वर्षांमध्ये स्थलांतरित सागरी पक्ष्यांच्या विष्ठेपासून तयार झाले आहे. जेव्हा असंख्य पक्षी बेटावर थांबले, तेव्हा त्यांच्या विष्ठेचे थर जमा होत गेले.

फॉस्फेट

कालांतराने, रासायनिक अभिक्रियांमुळे या साठ्यांचे रूपांतर जगातील काही सर्वोत्तम दर्जाच्या फॉस्फेटमध्ये झाले. फॉस्फेट हा शेतीत वापरल्या जाणाऱ्या खताचा एक प्रमुख घटक आहे.

पीक उत्पादन

ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंडसारख्या देशांना पीक उत्पादन आणि शेती उत्पन्न वाढवण्यासाठी त्याची मोठ्या प्रमाणात गरज होती.

फॉस्फेटची मागणी

जशी खतांची जागतिक मागणी वाढली, तशीच नौरूची फॉस्फेटची मागणीही वाढली. अचानक, या लहानशा बेटाला अब्जावधी डॉलर्स किमतीचे एक संसाधन मिळाले.

श्रीमंत

१९६८ मध्ये स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, देशाने आपल्या उद्योगांवर संपूर्ण नियंत्रण मिळवले. निर्यातीतून मिळणारा महसूल सरकारी तिजोरीत जमा होऊ लागला, ज्यामुळे देश लक्षणीयरीत्या श्रीमंत झाला.

आरोग्यसेवा

सरकारने नागरिकांना मोफत शिक्षण, मोफत आरोग्यसेवा आणि विविध सार्वजनिक सेवा पुरवल्या. रहिवासी करमुक्त जीवनशैलीचा आनंद घेत होते. देशाने परदेशातील मालमत्ता व व्यवसायात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक केली.

समृद्धी

ही समृद्धी कायम टिकली नाही. नौरूची अर्थव्यवस्था जवळजवळ पूर्णपणे फॉस्फेटच्या खाणकामावर अवलंबून होती आणि त्याचे साठे मर्यादित होते.

फॉस्फेट साठे

१९९० च्या दशकापर्यंत, अनेक दशकांच्या सघन खाणकामामुळे बेटावरील बहुतेक फॉस्फेट साठे संपले होते. उत्पादन घटल्यामुळे, देशाच्या उत्पन्नाचा मुख्य स्रोत नाहीसा झाला.

महसूल

शाश्वत आर्थिक पाया उभारण्याऐवजी, फॉस्फेट महसुलाचा मोठा भाग परदेशात हॉटेल्स, विमाने आणि स्थावर मालमत्ता प्रकल्पांमध्ये गुंतवला गेला.

राष्ट्रीय संपत्ती

यापैकी अनेक गुंतवणुकी अयशस्वी ठरल्या किंवा पूर्णपणे अपयशी ठरल्या. यामुळे देशाचा राखीव निधी लक्षणीयरीत्या कमकुवत झाला आणि राष्ट्रीय संपत्तीचे मोठे नुकसान झाले.

कोणते घटक वीज दरांवर परिणाम करतात? पॉवर सर्जमागची मुख्य कारणं जाणून घ्या...