विनयन वाघमारे
जंगलातून उडताना जणू पांढरीशुभ्र रेशमी रिबीनच हवेत नाचतेय असा भास करून देणारा हा पक्षी म्हणजे 'इंडियन पॅराडाईज फ्लायकॅचर' (Indian Paradise Flycatcher)!
Indian Paradise Flycatcher)
Sakal
एका फांदीवरून दुसऱ्या फांदीवर उडताना याची लांबलचक शेपटी हवेत लयबद्ध लाटांसारखी डोलते. याच मनमोहक हवाई नृत्यामुळे त्याला मराठीत 'स्वर्गीय नर्तक' आणि हिंदीत 'दूधराज' म्हटले जाते.
Indian Paradise Flycatcher)
Sakal
या पक्षाचा स्वतःचा आकार फक्त १९ ते २२ सेंमी असतो; पण प्रौढ नराच्या शेपटीतील दोन मध्यवर्ती पिसे तब्बल ३० सेंमीपर्यंत (शरीराच्या दुप्पट) लांब रिबिनीसारखी वाढतात!
Indian Paradise Flycatcher)
Sakal
सर्वात आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे तरुण नर पक्षी सुरुवातीला तांबूस-केशरी (Rufous) रंगाचा असतो; मात्र वयाच्या दुसऱ्या-तिसऱ्या वर्षानंतर त्याचा रंग बदलून तो दुधासारखा पांढराशुभ्र होतो!
Indian Paradise Flycatcher)
Sakal
पांढऱ्या किंवा तांबूस शरीरावर चमकदार काळ्या रंगाचा तुरा (Crest) आणि डोळ्यांभोवती असणारी गडद निळ्या रंगाची सुंदर रिंग या पक्षाला राजबिंडे रूप देते.
Indian Paradise Flycatcher)
Sakal
रिबिनीसारखी लांब शेपटी असूनही हा पक्षी हवेत अत्यंत चपळ असतो. उडणारे पतंग, फुलपाखरे आणि कीटकांवर तो हवेतच अचूक झडप घालून आपली शिकार करतो.
Indian Paradise Flycatcher)
Sakal
गवत आणि झाडाच्या सालींपासून बनवलेले आपले वाटीसारखे घरटे मजबूत करण्यासाठी हा चतुर पक्षी बाहेरून 'कोळ्याच्या जाळ्याचा' (Spider Cobwebs) वापर करतो.
Indian Paradise Flycatcher)
Sakal
या पक्षाची जोडी एकमेकांशी अत्यंत एकनिष्ठ असते. अंडी उबवण्यापासून ते पिल्लांना खाऊ घालण्यापर्यंतची सर्व कामे नर आणि मादी दोघे मिळून करतात. हा मध्य प्रदेशचा अधिकृत राज्यपक्षी आहे!
Indian Paradise Flycatcher)
Sakal
shrimp
Sakal