ब्रिटिशांची 'ही' वनस्पती ठरतेय भारताच्या निसर्गाची शत्रू

निसर्गाचं प्रचंड नुकसान

भारतातील अनेक राज्यात वाढलेली एक अशी वनस्पती आहे, जी निसर्गाचं प्रचंड नुकसान करत आहे.

विलायती बाभळ

ही वनस्पती म्हणजे महाराष्ट्रात आणि भारतात प्रामुख्याने ओळखली जाणारी 'विलायती बाभळ' किंवा 'येडी बाभूळ', जिचं शास्त्रीय नाव आहे प्रोसोपिस जुलीफ्लोरा (Prosopis juliflora).

ब्रिटिशांनी भारतात आणली

ही विलायती बाभळ मुळचे दक्षिण आणि मध्य अमेरिकेतील एक काटेरी झाड असून ब्रिटिशांनी १८७०-८० च्या दशकात ते भारतात आणले.

कशासाठी आणली?

ब्रिटिशांना जळण्यासाठी लाकूड देणारं, जमिनीची धूप थांबवणारं आणि हिरवळ देणारी वनस्पती हवी होती, म्हणून त्यांनी ही भारतात आणली.

जोधपूरच्या राजाने राजस्थानमध्ये पसरवली

त्यानंतर १९३० च्या दशकात जोधपूरच्या राजाने या विलायती बाभळीची बियाणं विमानाच्या माध्यमातून राजस्थानमध्ये टाकली, असे अनेक रिपोर्ट्स सांगतात.

भारतात मोठ्या प्रमाणात वाढ

पण, यानतंर ही वनस्पती संपूर्ण भारतात मोठ्या प्रमाणात वाढली असून पर्यावरणासाठी अत्यंत घातक ठरत आहे.

इतर झाडांना वाढू देत नाही

हे झाड अत्यंत वेगात वाढतं आणि कमी पाण्यात किंवा दुष्काळातही जगू शकतं. वेगानं वाढत असल्याने आणि पानांमधील एका विशिष्ट रसायनामुळे ते आसपास इतर झाडांना वाढूही देत नाही.

खोलवरचं पाणी शोषून घेते

या झाडाची मूळं अत्यंत खोलवर जात असल्याने जमिनीतील खोलवरचं पाणी शोषून घेतात. त्यामुळे जमिनीखालील पाण्याची पातळी खालवते. विहिरी, बोअरबेलला पाणी न लागण्याचा धोका संभावतो.

जमीन पडीक होण्याचा धोका

शेतात आणि कुरणांमध्ये हे विलायती बाभळ पसरल्यास ती काढणं कठीण असतं, ज्यामुळे जमीन पडीक बनण्याचा धोका संभावतो.

जनावरांनाही दुखापत

शेळ्या मेंढ्यांनी पाला खावून याच्या बिया पसरवल्या आहेत. पण या झाडाचे काटे लागून अनेक जनावरांना दुखापतही होते.

मुळासकट उपटावी लागते

या झाडाला फक्त वरून कापलं, तर ते दुप्पट वेगाने वाढते, त्यामुळे त्याला मुळासकटच उपटावे लागते.

न्यायालयाचा आदेश

हे झाड इतकं धोकादायक आहे की मद्रास न्यायालयाने मुळापासून उपटून टाकण्याचे आदेश दिलेत. तसेच विविध राज्यात हे झाड काढण्याच्या मोहिमा सुरू झाल्यात.

रंग बदलणारे फुल, सकाळी पांढरे तर संध्याकाळी होतं गुलाबी