आजही लागू पडेल असा छत्रपती शिवाजी महाराजांचा 'अर्थसंकल्प', कसं होतं नियोजन?

केंद्रबिंदू

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या आर्थिक नियोजनात शेतकरी आणि सैनिक हे मुख्य आधारस्तंभ होते.

कोषागार

युद्धात मिळवलेली संपत्ती राज्याच्या कोषात जमा करण्याची शिस्त शिवकाळात पाळली जात होती.

व्यवसाय

उद्योग आणि व्यापाराला प्रोत्साहन देत शिवरायांनी अर्थव्यवस्थेला बळ दिले.chhatrapati Shivaji Maharaj budget

करनीती

माफक आणि न्याय्य करप्रणाली ही शिवरायांच्या आर्थिक धोरणाची ओळख होती.

शेती

शेती सुधारण्यासाठी आधुनिक तंत्र विकसित करण्याची जबाबदारी दादोजी कोंडदेवांवर सोपवली होती.

महसूल

करवसुली करताना शेतकऱ्यांच्या उत्पादनाचे अचूक मोजमाप करण्याचे आदेश महसूल यंत्रणेला देण्यात आले.

शिस्त

मुलुखगिरीदरम्यान पिकांचे नुकसान करणाऱ्या सैनिकांवर कठोर कारवाई केली जात होती.

नियोजन

शेती आणि सैन्यसेवा यांचा समतोल साधत मावळ्यांना सक्षम आर्थिक आधार देण्यात आला.

सागरनीती

शिवरायांचा सागरी कायदा इंग्रज आणि पोर्तुगीजांवर नियंत्रण ठेवणारा प्रभावी उपाय ठरला.

आरमार

मराठा साम्राज्याच्या आरमारात त्या काळात मोठ्या संख्येने युद्धनौका सज्ज होत्या.

समावेश

जहाजबांधणी उद्योगात मागास जातींनाही संधी देत सामाजिक सहभाग वाढवण्यात आला.

बंदर

कुलाबा बंदरावर मराठा आरमारासाठी प्रगत जहाजबांधणी केली जात होती.

संरक्षण

सागरी सुरक्षेसाठी स्वतंत्र आरमारी तुकड्या उभारण्यात आल्या.

बाजार

व्यापार वृद्धिंगत व्हावा म्हणून रायगड परिसरात मजबूत बाजारपेठ विकसित करण्यात आली.

धोरण

सैन्याला योग्य दरात वस्तू मिळाव्यात यासाठी नियंत्रित व्यापार व्यवस्था राबवली गेली.

स्वयंपूर्णता

शस्त्रास्त्र निर्मितीला चालना देत परावलंबन कमी करण्यावर भर देण्यात आला.

सुरक्षा

किल्ल्यांच्या संरक्षणासाठी गडकऱ्यांना कठोर आणि स्पष्ट सूचना देण्यात आल्या.

नियम

आग लागू नये म्हणून कोठारांमध्ये दिव्यांच्या वापरावर नियम घालण्यात आले.

उद्योगसुरक्षा

औद्योगिक सुरक्षिततेची दूरदृष्टी शिवकाळातच प्रत्यक्षात आणली गेली होती.

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळात किती टक्के व्याजदराने कर्ज मिळत असे?