मुघल रोज किती पैसा कमवत होते? इतिहासातील आकडा पाहून व्हाल हैराण!

मुघल साम्राज्य

अकबर आणि शाहजहान अशा सम्राटांच्या कारकिर्दीत, मुघल साम्राज्य जगातील प्रमुख आर्थिक शक्तींपैकी एक होते. ऐतिहासिक अंदाजानुसार मुघलांचा वार्षिक महसूल तत्कालीन चलनात २२ कोटीहून अधिक होता.

शेती मोठा स्रोत

शेती हा मुघल अर्थव्यवस्थेचा कणा होता. लोकसंख्येचा मोठा भाग शेतीवर अवलंबून असल्यामुळे जमीन महसूल हा साम्राज्याच्या उत्पन्नाचा सर्वात महत्त्वाचा स्रोत बनला.

भारताचा वाटा

मुघल भारताकडे एक मोठा उत्पादन आधार होता. १८ व्या शतकापर्यंत, औद्योगिक उत्पादनात भारताचा महत्त्वपूर्ण वाटा होता. भारतीय वस्त्रे आंतरराष्ट्रीय बाजारात विशेषतः लोकप्रिय होती.

उत्पादने

सुती वस्त्रे, बंगाली मलमल, रेशीम, मसाले, नीळ, साखर आणि नायट्रेट हे भारताच्या प्रमुख निर्यात वस्तूंपैकी होते. जगाच्या विविध भागांतील व्यापारी ही उत्पादने खरेदी करत आणि मोठ्या प्रमाणात सोने व चांदी भारतात आणत.

मुघलांनी कोणते कर लादले?

मुघल राज्यात जिझिया हा एक सुप्रसिद्ध कर होता. हा गैर-मुस्लिम प्रजेवर लादलेला एक धार्मिक कर होता. अकबराने तो रद्द केला, तर औरंगजेबाने नंतर तो पुन्हा लागू केला.

सीमा शुल्क

हे साम्राज्य व्यापाऱ्यांकडून सीमा शुल्क आणि वाहतूक शुल्क देखील गोळा करत. रस्ते, नदी आणि बंदरातून वाहतूक केलेल्या मालावर सामान्य शुल्क आकारले जात होते. यामुळे राज्याला महसुलाचा आणखी एक महत्त्वाचा स्रोत मिळत असे.

मुघलांची दररोजची कमाई

शाहजहानच्या कारकिर्दीतील अंदाजानुसार, मुघलांचे वार्षिक उत्पन्न तत्कालीन चलनात २२ कोटींंपेक्षा जास्त होते. जर २२ कोटी रुपयांची विभागणी ३६५ दिवसांमध्ये केली, तर सरासरी दररोज अंदाजे ६ लाख रुपये येते.

आजची किंमत

ही रक्कम आजच्या चलनात ६ लाख रुपये होत नाही. १७ व्या शतकात, चांदी आणि तांब्याच्या नाण्यांची क्रयशक्ती आधुनिक चलनापेक्षा वेगळी होती. त्यामुळे ऐतिहासिक आकडेवारीचे आजच्या रुपयांमध्ये रूपांतर करणे दिशाभूल करणारे ठरू शकते.

मुघल साम्राज्य श्रीमंत कसे?

सुपीक शेतजमीन, मोठी कृषी लोकसंख्या, एक शक्तिशाली वस्त्रोद्योग आणि उत्पादन क्षेत्र, अंतर्गत व्यापार आणि आंतरराष्ट्रीय वाणिज्य या सर्वांच्या एकत्रित प्रभावामुळे मुघल भारताला भक्कम आर्थिक पाया मिळाला होता.

उत्पन्नाचा स्रोत

जमीन महसुलामुळे राज्याला उत्पन्नाचा स्थिर स्रोत मिळत असे आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारामुळे अर्थव्यवस्थेत मौल्यवान धातू येत. व्यापाऱ्यांवरील कर, सीमा शुल्क आणि महसुलाच्या इतर प्रकारांनी शाही खजिना आणखी मजबूत केला.

आर्थिक प्रणाली

मुघल साम्राज्याची संपत्ती शेतकरी, जमीनदार, कारागीर, व्यापारी, बंदरे आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठा यांना जोडणाऱ्या एका विशाल आर्थिक प्रणालीतून आली होती.

ब्रिटिशकाळात मुंबईत गणेश विसर्जन कसे केले जायचे? पाहा कधीही न पाहिलेले फोटो