Mansi Khambe
तुम्हाला कधी असा प्रश्न पडला आहे का की अवकाशातील वेळ पृथ्वीवरील वेळेपेक्षा वेगळी असते का? पण बहुतेक लोक जशी कल्पना करतात तशी नाही.
Space clock
ESakal
आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावरील अंतराळवीर त्यांच्या दैनंदिन वेळापत्रकासाठी पृथ्वीवरील प्रमाणित वेळ क्षेत्राचे पालन करतात.
Space clock
ESakal
वेग आणि गुरुत्वाकर्षणाच्या प्रभावामुळे अवकाशातील घड्याळे किंचित वेगळ्या गतीने चालतात. आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावरील अंतराळवीर स्वतंत्र अवकाश-काल प्रणाली वापरत नाहीत.
Space clock
ESakal
ते समन्वित जागतिक वेळेचे पालन करतात, जी ग्रीनविच माध्य वेळ म्हणूनही ओळखली जाते. भारतीय प्रमाण वेळ ही UTC पेक्षा ५ तास ३० मिनिटे पुढे आहे.
Space clock
ESakal
यामुळे भारतातील दुपारचे १२:०० वाजलेले घड्याळ आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर सकाळी ६:३० वाजताचे असते.
Space clock
ESakal
आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक पृथ्वीभोवती खूप जास्त वेगाने फिरते आणि अंदाजे दर ९० मिनिटांनी एक प्रदक्षिणा पूर्ण करते. अंतराळवीरांना दर २४ तासांत अंदाजे १६ वेळा सूर्योदय आणि सूर्यास्त दिसतो.
Space clock
ESakal
या जलद दिवस-रात्र चक्रांमुळे होणारा गोंधळ टाळण्यासाठी, अंतराळ संस्था अधिकृत प्रमाण वेळ म्हणून यूटीसी वापरतात.
Space clock
ESakal
अल्बर्ट आईनस्टाईनच्या सापेक्षता सिद्धांतानुसार, संपूर्ण विश्वात वेळेचा प्रवाह एकाच गतीने होत नाही. वेग आणि गुरुत्वाकर्षण यांसारखे घटक घड्याळ किती जलद किंवा हळू चालते यावर परिणाम करू शकतात.
Space clock
ESakal
आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक पृथ्वीभोवती ताशी सुमारे २७,६०० किलोमीटर वेगाने फिरते. आइन्स्टाईनच्या सिद्धांतानुसार, एखादी वस्तू जितक्या वेगाने फिरते, तितका स्थिर निरीक्षकाच्या तुलनेत वेळ हळू जातो.
Space clock
ESakal
याचा अर्थ असा की, पृथ्वीवरील घड्याळांच्या तुलनेत स्थानकावरील घड्याळे वेळेचा खूप कमी अंश मागे पडतात. गुरुत्वाकर्षणामुळे काळाच्या प्रवाहावर परिणाम होतो.
Space clock
ESakal
आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक पृथ्वीपासून सुमारे ४०० किलोमीटर उंचीवर कार्यरत असल्यामुळे, तिथे पृथ्वीच्या पृष्ठभागापेक्षा कमी गुरुत्वाकर्षण जाणवते. या कमी गुरुत्वाकर्षणामुळे वेळ किंचित वेगाने जातो.
Space clock
ESakal
जेव्हा वेग आणि गुरुत्वाकर्षणाचे परिणाम एकत्र येतात. तेव्हा वेगाचा प्रभाव अधिक प्रबळ असतो. यामुळेच आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावरील घड्याळ पृथ्वीवरील घड्याळापेक्षा दररोज सुमारे २८ मायक्रोसेकंद मागे चालते.
Space clock
ESakal
Bird droppings selling country
ESakal