दूध-दही पांढरं असतं... मग लोणी पिवळं का? रंग बदलण्यामागचे रंजक कारण जाणून घ्या...

लोणी

दूध आणि त्यापासून बनवलेले दही यांचा रंग पांढरा असतो. मग लोणी, जो एक दुग्धजन्य पदार्थ आहे, त्याचा रंग पिवळा का असतो? चला याचे कारण जाणून घेऊया.

लोण्याचा रंग

घरी बनवलेले लोणी असो वा बाजारात मिळणारे, दोन्हीला हलकी पिवळी छटा असते. लोण्याचा पिवळा रंग हा गाईंना दिल्या जाणाऱ्या चाऱ्याच्या प्रकारामुळे येतो.

गाईचे दूध

हिरवे गवत खाणाऱ्या गाईंच्या दुधापासून गडद पिवळे लोणी तयार होते. कोरडे कुरण खाणाऱ्या गाईंचे लोणी फिकट पिवळे असते, पण ते पूर्णपणे पांढरे नसते.

नैसर्गिक रंगद्रव्य

लोण्याचा पिवळा रंग हा गवतामध्ये आढळणाऱ्या बीटा-कॅरोटीन नावाच्या नैसर्गिक रंगद्रव्यामुळे येतो. हे रंगद्रव्य गाईच्या चरबीमध्ये जमा होते आणि नंतर दुधात उतरते.

चरबी

दुधात पाण्याचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे, पिवळा रंग दुधात दिसत नाही आणि तो चरबीमध्ये एकवटलेला राहतो. या चरबीचा उपयोग लोणी बनवण्यासाठी केला जातो.

बीटा-कॅरोटीन

दूध घुसळल्यानंतर, चरबी लोण्याच्या स्वरूपात वेगळी केली जाते. त्यानंतर त्यात साठवलेल्या बीटा-कॅरोटीनचा रंग दिसू लागतो, ज्यामुळे एक सुंदर पिवळे लोणी तयार होते.

उच्च-गुणवत्ता

हिरवे कुरण किंवा गवत खाणाऱ्या गायी त्यांच्या उच्च-गुणवत्तेच्या, घट्ट आणि मलईदार दुधासाठी ओळखल्या जातात. त्यात नैसर्गिकरित्या बटरफॅटचे (लोणी) प्रमाण जास्त असते.

मेंढी किंवा बकरीचे दूध

आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, इतर प्राणी गायींप्रमाणे बीटा-कॅरोटीन साठवत नाहीत. यामुळेच मेंढी किंवा बकरीच्या दुधापासून बनवलेले लोणी पांढरे असते.

नैसर्गिक गवत खाणाऱ्या गायी

खरे तर, नैसर्गिक गवत खाणाऱ्या गायी पिवळे लोणी देतात, तर धान्य खाणाऱ्या गायी फिकट रंगाचे लोणी देतात. म्हणूनच लोण्याचा पिवळा रंग हा नैसर्गिक हिरवे गवत खाणाऱ्या गावठी गायीच्या दुधाची साक्ष देतो.

चर्च अन् समोर सुंदर समुद्र! मुंबईजवळचा हा बीच पाहिलात का? गोवाही विसराल