संतोष कानडे
लाईटकिड्याच्या शरीराच्या खालच्या भागात प्रकाश निर्माण करणारा विशेष अवयव असतो.
या अवयवात प्रकाश निर्माण करणाऱ्या विशेष पेशींना फोटोसाइट्स म्हणतात.
या पेशींमध्ये ल्युसिफेरिन नावाचे रसायन आणि ल्युसिफेरेज नावाचे एन्झाइम असते.
ल्युसिफेरिन, ल्युसिफेरेज, ऑक्सिजन आणि ATP यांच्या रासायनिक अभिक्रियेतून प्रकाश तयार होतो.
ATP शरीरातील ऊर्जेचा वापर या रासायनिक प्रक्रियेसाठी करते.
या प्रक्रियेत ल्युसिफेरिनचे ऑक्सिडेशन होऊन ऑक्सिल्युसिफेरिन तयार होते आणि त्यातून प्रकाश बाहेर पडतो.
हा प्रकाश साध्या बल्बप्रमाणे उष्णता निर्माण करून तयार होत नाही; म्हणून त्याला 'थंड प्रकाश' असे म्हटले जाते.
लाईटकिडा ऑक्सिजनचा पुरवठा नियंत्रित करून प्रकाश चमकण्याच्या प्रक्रियेत भूमिका बजावतो.
प्रकाशाचा रंग प्रजाती आणि शरीरातील रासायनिक परिस्थितीनुसार हिरवा, पिवळा किंवा इतर छटांचा असू शकतो.
विशेष म्हणजे ही संपूर्ण प्रकाशनिर्मितीची रासायनिक प्रक्रिया सेकंदाच्या अगदी छोट्या भागात घडू शकते.