ढगांमध्ये वीज कशी तयार होते, त्यामुळे किती व्होल्टचा धक्का बसतो? पाहा...

वीज पडणे

मुसळधार पावसामुळे वीज पडण्याच्या घटना घडतात. गडगडाटासह आकाशातून कोसळणारी ही वीज इतकी धोकादायक असते की ती एका क्षणात माणसाचा जीव घेऊ शकते. पण ही वीज कशी तयार होते आणि ती किती धोकादायक आहे हे जाणून घेऊया.

विजेचा शोध

प्राचीन काळी, जेव्हा आकाशात मोठा गडगडाट आणि वीज चमकत असे, तेव्हा लोक भीतीने त्याला देवांचा प्रकोप मानत. हे वैज्ञानिक कोडे सर्वप्रथम प्रसिद्ध अमेरिकन शास्त्रज्ञ बेंजामिन फ्रँकलिन यांनी १७५२ मध्ये सोडवले.

अमेरिकन शास्त्रज्ञ

अमेरिकन शास्त्रज्ञ बेंजामिन फ्रँकलिन यांनी प्रयोगांद्वारे वीज हा देव-देवतांचा प्रकोप नसून नैसर्गिकरित्या होणारा एक प्रचंड विद्युत विसर्जन असल्याचे जगासमोर आणले.

वीज कशी तयार होते?

वीज ढगांमध्ये पाण्याच्या लहान थेंबांपासून आणि बर्फाच्या कणांपासून सुरू होते. जेव्हा जोरदार वाऱ्यामुळे हे कण एकमेकांवर घासले जातात, तेव्हा त्यांच्यावर स्थिरविद्युत प्रभार (इलेक्ट्रोस्टॅटिक चार्ज) निर्माण होतो.

धन आणि ऋण प्रभार

वाऱ्याच्या मंद प्रवाहामुळे, धन प्रभारित कण ढगांच्या वरच्या भागात जमा होतात. वाऱ्याच्या अधिक जोरामुळे, ऋण प्रभारित कण ढगांच्या खालच्या भागात जमा होतात.

विद्युत प्रवाह

जेव्हा वेगवेगळ्या प्रभारांचे दोन ढग एकमेकांना भेटतात, किंवा जेव्हा एकाच ढगाची दोन टोके एकमेकांवर आदळतात, तेव्हा त्यांच्यामधून लाखो व्होल्टची वीज वाहते.

विजेचा विद्युत प्रवाह

सामान्य विजेचा धक्का १२० ते २२० व्होल्टचा असतो. याउलट, आकाशातून पडणाऱ्या विजेमध्ये १०० दशलक्ष व्होल्टपर्यंतचा प्रचंड विद्युत प्रवाह असतो.

विजेचे तापमान

पृथ्वीवर आदळणाऱ्या या विजेचा आकार आणि तापमान विनाशकारी असते. ढगांपासून जमिनीपर्यंत विजेची एकूण लांबी अंदाजे ४ ते ५ किलोमीटर असते.

वातावरणाचे तापमान

वीज हवेतून जाताना, सभोवतालच्या वातावरणाचे तापमान अचानक ३०,००० अंश सेल्सिअसपर्यंत वाढते. हे तापमान सूर्याच्या पृष्ठभागाच्या सरासरी तापमानापेक्षा अंदाजे पाच पट जास्त असते.

दूध-दही पांढरं असतं... मग लोणी पिवळं का? रंग बदलण्यामागचे रंजक कारण जाणून घ्या...