मालवाहू जहाजाचे नागरिकत्व कसे ठरवले जाते? याबाबत आंतरराष्ट्रीय सागरी नियम नेमके काय आहेत? वाचा...

जहाजाची ओळख

सागरी जहाजाची खरी ओळख आणि त्याचा एका विशिष्ट देशाशी असलेला संबंध हा मुद्दा गेल्या काही काळापासून चर्चेत आहे.

जहाजाचे नागरिकत्व

त्यामुळे आज आम्ही जहाजाचे नागरिकत्व कसे ठरवले जाते? आंतरराष्ट्रीय सागरी नियम त्याबद्दल काय सांगतात? हे आज आम्ही सांगणार आहोत.

ध्वज देश

कोणत्याही सागरी जहाजाची खरी ओळख त्याच्या नावाने किंवा मालकाने नव्हे, तर त्याच्या ध्वजावरून ठरते. ज्या देशात जहाजाची नोंदणी झालेली असते त्या देशाला त्याचा 'ध्वज देश' म्हटले जाते.

कायदेशीर नागरिकत्व

त्यावरूनच त्याचे कायदेशीर नागरिकत्व ठरते. याचा अर्थ असा की, जहाजाचे नाव भारतीय असले किंवा त्यावर भारतीय खलाशी असले तरी, ते जहाज भारतीयच असेल असे नाही.

जहाजाची नोंदणी

जर जहाजाची नोंदणी दुसऱ्या देशात झाली असेल आणि त्यावर त्या देशाचा ध्वज फडकत असेल, तर आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार ते जहाज त्या देशाचे मानले जाते.

जिनिव्हा करार

जहाजाच्या राष्ट्रीयत्वासंबंधीचा हा नियम नवीन नाही. तो सर्वप्रथम १९५८ च्या जिनिव्हा करारामध्ये स्पष्ट करण्यात आला आणि नंतर १९८२ च्या सागरी कायद्यावरील करारामध्ये त्याचे अधिक स्पष्टीकरण देण्यात आले.

देशाचा ध्वज

या नियमांनुसार प्रत्येक जहाजाची नोंदणी एका विशिष्ट देशात करणे आवश्यक आहे आणि ते केवळ त्याच देशाचा ध्वज फडकवू शकते जिथे त्याची नोंदणी झाली आहे.

संचालनाची जबाबदारी

शिवाय त्या देशाचे कायदे जहाजाला लागू होतात. तसेच जहाजाची सुरक्षितता, तपासणी आणि संचालनाची जबाबदारी त्या देशाची असते.

राज्यहीन जहाज

कोणत्याही देशात नोंदणी न करता समुद्रात प्रवास करणाऱ्या जहाजाला 'राज्यहीन जहाज' म्हटले जाते. आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार, कोणत्याही देशाचे नौदल असे जहाज अडवू शकते आणि त्यावर कारवाई करू शकते.

किनारा

जहाजांची नोंदणी करण्यासाठी देशाला समुद्रापर्यंत पोहोच असणे आवश्यक आहे का, हा एक वारंवार विचारला जाणारा प्रश्न आहे. आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार, एखाद्या देशाला किनारा असो वा नसो, तो जहाजाची नोंदणी करू शकतो.

देवी शिवालिक-नंदा जहाजावरील LPG तुमच्या घरापर्यंत पोहोचायला किती वेळ लागेल? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया...