संतोष कानडे
वाघ वाघिणीला आकर्षित करण्यासाठी सर्वप्रथम तिच्या जवळ राहून आपली उपस्थिती जाणवून देतो.
वाघीण प्रजननासाठी तयार असल्यास तिच्या वर्तनातील आणि वासातील बदल वाघाला जाणवतात.
वाघ तिच्या मागावर राहून तिचा वास घेतो आणि तिच्या हालचालींचे निरीक्षण करतो.
तो अधूनमधून हळू आवाजात हाक देतो किंवा गुरगुरण्यासारखे आवाज काढतो.
वाघ वाघिणीभोवती फिरत तिच्याशी जवळीक साधण्याचा प्रयत्न करतो.
दोघेही एकमेकांच्या अंगावर घासणे, नाकाने स्पर्श करणे अशा हालचाली करतात.
वाघिण तयार असल्यास तीही त्याच्याजवळ राहते आणि प्रणयवर्तनाला प्रतिसाद देते.
या काळात दोघेही एकत्र फिरतात, खेळतात आणि वारंवार एकमेकांच्या जवळ येतात.
वाघिणीची तयारी नसल्यास ती गुरगुरून किंवा पंजा मारून वाघाला दूर ठेवू शकते.
म्हणजेच वाघिणीला आकर्षित करण्यामध्ये वाघाचा आवाज, वास, देहबोली आणि तिच्या प्रतिसादाचा अंदाज घेणे महत्त्वाचे असते.