सकाळ डिजिटल टीम
मोराच्या पिसाऱ्या खरच हजारो रंग दडले आहेत का? काय आहे या मागचे विज्ञान जाणून घ्या.
Peacock
sakal
मोराच्या पिसाऱ्यात रंग हे केवळ रंगद्रव्यामुळे (Pigments) नसून ते पिसांच्या विशिष्ट रचनेमुळे दिसतात. याला विज्ञानात 'स्ट्रक्चरल कलरेशन' म्हणतात.
Peacock
sakal
पिसांवर सूक्ष्म स्तरावर लॅटिस (Lattice) सारखी रचना असते. जेव्हा यावर प्रकाश पडतो, तेव्हा तो वेगवेगळ्या कोनातून परावर्तित होतो, ज्यामुळे आपल्याला वेगवेगळे रंग दिसतात.
Peacock
sakal
मोराचा पिसारा हलला की त्याचे रंग बदलताना दिसतात. याला 'इरिडेसेन्स' म्हणतात. तुम्ही ज्या कोनातून पाहता, त्यानुसार तो रंग निळा, हिरवा किंवा जांभळा दिसू शकतो.
Peacock
sakal
पिसांच्या अतिसूक्ष्म धाग्यांमध्ये कॅल्साइटचे नॅनोस्ट्रक्चर्स असतात. हे स्ट्रक्चर्स प्रकाशाच्या ठराविक लहरींना (Wavelengths) अडवतात आणि काहींना परावर्तित करतात, ज्यामुळे विशिष्ट रंग उठावदार दिसतात.
Peacock
sakal
विज्ञानानुसार, मोराच्या पिसाऱ्यातील सूक्ष्म छिद्रांच्या अंतरात थोडा जरी बदल झाला, तरी परावर्तित होणाऱ्या प्रकाशाची लांबी बदलते. यामुळे निळ्या रंगातही शेकडो वेगवेगळ्या छटा (Shades) तयार होतात.
Peacock
sakal
आश्चर्यकारक गोष्ट म्हणजे, मोराच्या पिसाचा मूळ रंग हा तपकिरी (Brown) असतो. हा रंग मेलेनिनमुळे (Melanin) मिळतो. या तपकिरी रंगावर जेव्हा स्ट्रक्चरल लेयर्स चढतात, तेव्हा त्यातून निळे आणि हिरवे तेजस्वी रंग दिसू लागतात.
Peacock
sakal
प्रखर सूर्यप्रकाशात मोराचा पिसारा अधिक चमकदार दिसतो, कारण जास्त प्रकाशकिरणे परावर्तित होतात. सावलीत किंवा अंधारात हेच रंग फिके दिसू शकतात.
Peacock
sakal
मोराच्या पिसाऱ्यातील रंगांच्या या विज्ञानाचा वापर करून शास्त्रज्ञ आता नवीन प्रकारचे कापड आणि पेंट्स बनवण्याचा प्रयत्न करत आहेत, जे रसायनांशिवाय केवळ प्रकाश परावर्तित करून रंग देऊ शकतील.
Peacock
sakal
Fastest animal cheetah top speed
Sakal