संतोष कानडे
हिंदू धर्मशास्त्र आणि पूजविधीच्या नियमांनुसार घरात स्थापन केलेल्या गणपती बाप्पाची आरती दिवसातून किमान दोन वेळा करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.
सकाळी केली जाणारी आरती ही सूर्योदयानंतरची 'प्रातःआरती' असते, ज्याद्वारे बाप्पाचे दिवसातील पहिले नित्यपूजन संपन्न होते.
संध्याकाळी दिवेलागणीच्या वेळी किंवा सूर्यास्तानंतर 'सांध्यआरती' केली जाते, ज्यामुळे घरातील नकारात्मक ऊर्जा दूर होऊन सकारात्मक वातावरण तयार होते.
मंदिरांमध्ये 'त्रिकाळ पूजा' पद्धतीनुसार सकाळ, दुपार आणि संध्याकाळ अशी तीन वेळा आरती केली जाते; घरामध्ये भाविक सोयीनुसार दुपारच्या महानैवेद्याच्या वेळीही आरती करू शकतात.
शास्त्रानुसार आरती करण्यापूर्वी गणरायाला मोदक, लाडू किंवा शुद्ध सात्त्विक अन्नाचा नैवेद्य दाखवणे अनिवार्य असते.
आरती करताना पंचारती किंवा शुद्ध तुपाचा निरंजन दिवा उजव्या हाताने घड्याळाच्या काट्याच्या दिशेने गोलाकार ओवाळावा.
आरती सुरू असताना टाळ्या, घंटा किंवा झांजांचा नाद नियमित लयीत असावा; कर्कश किंवा अवाजवी गोंगाट करणे शास्त्रात वर्ज्य मानले आहे.
कुटुंबातील सर्व सदस्यांनी एकत्र येऊन पूर्ण एकाग्रतेने आणि भक्तीभावाने आरती म्हटल्यास घरात सुख, शांती आणि समृद्धी नांदते.
आरती पूर्ण झाल्यानंतर हात जोडून 'मंत्रपुष्पांजली' अर्पण करावी आणि पूजेतील चुकांसाठी क्षमायाचना (प्रार्थना) करावी.
वेळेच्या अभावामुळे अनेक वेळा शक्य नसले तरी भाव आणि भक्ती शुद्ध ठेवून दोन्ही वेळा मनोभावे केलेली आरती बाप्पाच्या आशीर्वादास पात्र ठरते.