१ लिटर पेट्रोलवर सरकार आणि तेल कंपनीची किती कमाई होते? जाणून घ्या...

भारतीय तेल कंपनी

जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यामुळे भारतीय तेल कंपन्यांनी २० मार्चपासून प्रीमियम पेट्रोलच्या दरात प्रति लिटर २ रुपयांनी वाढ करून तो २.३५ रुपये केला आहे.

पेट्रोल दर

मात्र, रेग्युलर पेट्रोलच्या दरात कोणताही बदल झालेला नाही. ग्राहक पेट्रोलच्या एका लिटरसाठी देत असलेल्या किमतीपैकी किती रक्कम सरकारकडे जाते आणि तेल कंपन्या किती कमावतात?

केंद्र सरकार

भारतात पेट्रोलच्या किमतीपैकी अंदाजे ४०% ते ५०% भाग हा केंद्र आणि राज्य सरकारांनी आकारलेल्या करांचा असतो. याचा अर्थ असा की, किमतीचा मोठा भाग जो दिल्लीत अंदाजे ₹९४.७७ प्रति लिटर आहे.

उत्पादन शुल्क

थेट सरकारी महसुलात जातो. केंद्र सरकार प्रति लिटर अंदाजे ₹१९.९० उत्पादन शुल्क आकारते. हा एक निश्चित घटक असून पेट्रोलच्या एकूण किमतीमध्ये याचा मोठा वाटा असतो.

कर

राज्य सरकारे व्हॅटच्या स्वरूपात स्वतःचे कर आकारतात. हे प्रत्येक राज्यात वेगवेगळे असते. दिल्लीमध्ये ते अंदाजे ₹१५.३९ प्रति लिटर आहे.

व्हॅट

मात्र, मुंबई किंवा हैदराबादसारख्या शहरांमध्ये व्हॅटचा दर जास्त असल्याने ते आणखी वाढते. केंद्र आणि राज्य सरकारे मिळून विकल्या गेलेल्या प्रत्येक लिटर पेट्रोलमागे अंदाजे ३५ ते ४५ रुपये कमावतात.

वाटा

यामुळे भारतात पेट्रोलची किंमत ठरवण्यात करांचा वाटा सर्वाधिक असतो. तेल विपणन कंपन्या शुद्धीकरण आणि वाहतूक खर्च विचारात घेऊन आधारभूत किंमत निश्चित करतात.

अंदाज

ही किंमत साधारणपणे प्रति लिटर ₹५२ ते ₹५६ च्या दरम्यान असते. त्यांचा नफ्याचा वाटा जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमतींवर अवलंबून असतो. सध्या, तो प्रति लिटर सुमारे ₹१० ते ₹१५ असण्याचा अंदाज आहे.

उत्पन्न

पेट्रोल पंप मालकांना, किंवा डीलर्सना, प्रति लिटर अंदाजे ₹३.१४ ते ₹४.४३ कमिशन मिळते. इंधन विकण्यासाठी आणि किरकोळ विक्री केंद्राचा कारभार सांभाळण्यासाठी हे त्यांचे निश्चित उत्पन्न असते.

कंपोझिट सिलेंडर म्हणजे काय? तो सामान्य सिलेंडरपेक्षा किती वेगळा असतो अन् वापर कुठे होतो? वाचा...