६० वर्षांपूर्वी मुंबईत कशी साजरी व्हायची दहीहंडी? पहा कधीही न पाहिलेले फोटो

दहीहंडी

श्रीकृष्ण जयंतीच्या दुसऱ्या दिवशी गोपाळकाला / दहीहंडी हा सण मोठ्या थाटामाटात साजरा केला जातो. या दिवशी उंच जागी दही पोहे भरलेली आणि फुलांच्या माळांनी सजविलेली हंडी टांगली जाते.

गोविंदा पथके

गोविंदांची पथके एकावर एक थर रचून ही हंडी फोडतात. यावेळी गाणी, नाच, उंच चढणार्‍या गोविंदांच्या अंगावर पाणी फेकून त्यांना खाली पाडण्याचा प्रयत्न देखील केला जातो.

बक्षिसे

यंदा ५ सप्टेंबर २०२६ रोजी राज्यभरात दहीहंडी उत्सव साजरा करण्यात आला. यावेळी विविध दहीहंडी मंडळांकडून गोविंदा पथकांसाठी लाखो रुपयांची बक्षिसे जाहीर देखील करण्यात आली होती.

प्रथा

मात्र ६० वर्षांपूर्वी ही दहीहंडी कशी साजरी केली जात होती, ते तुम्हाला माहितेय का?

६० वर्षांपूर्वीची दहीहंडी

सध्या ट्विटरवर ६० वर्षांपूर्वीचा दहीहंडीचा एक व्हिडिओ व्हायरल होत आहे. त्या व्हिडिओला '१९७० च्या दशकातील मुंबईतील दहीहंडी उत्सव' असे कॅप्शन देण्यात आले आहे.

इतिहास

'बांड्या मारुती सेवा मंडळा'ने मुंबईतील पहिली सहा-स्तरीय मानवी मनोरा उभारून इतिहास घडवला.

पौराणिक कथा

हिंदू पौराणिक कथेनुसार, गोकुळात दही-लोणी साठवून ठेवले जात होते तेव्हा कृष्ण आपल्या मित्रांसह गावातील घरातील लोणी चोरत. मात्र कान्हाचे हात दही ठेवलेल्या माठापर्यंत न पोहचण्यासाठी लोणीचे भांडे उंचावर टांगत.

मनोरे रचने

पण बाल गोपाळ आणि त्याचे मित्र मनोरे रचून मडक्यातील लोणी चोरुन खायचे. ही परंपरा कालांतराने आधुनिक काळातील दहीहंडी उत्सवात विकसित झाली.

श्रीकृष्णाची कहाणी

तर दुसरी कथा म्हणजे श्रीकृष्णाने काजमंडळात गायी चारताना स्वत:ची व सवंगड्यांच्या शिदोर्‍या एकत्र करून त्या खाद्यपदार्थांचा काला केला.

गोपालकाला

या कथेच्या आधारे पुढे गोकुळाष्टमीच्या दुसर्‍या दिवशी काला करण्याची व दहीहंडी फोडण्याची प्रथा पडली.

प्रक्रिया

दहीहंडी उंचावर टांगली जाते. गोविंदा पथक ही हंडी फोडण्यासाठी मनोरे रचतात. ज्यामध्ये एक मुलगा त्याच्या साथीदारांच्या खांद्यावर चढून हंडी फोडतो. या संपूर्ण प्रक्रियेला दहीहंडी म्हणतात.

५० वर्षांपूर्वी मुंबईतला जुहू बीच कसा दिसत होता? पाहा कधीही न पाहिलेले फोटो