पूर्वी, मानव आपली झोप दोन टप्प्यांत पूर्ण करत होते; मग नंतर ८ तासांच्या झोपेच्या चक्राचा कल कसा सुरू झाला?

अखंड झोप

आधुनिक काळात, ७ ते ८ तासांची अखंड झोप हा निरोगी जीवनशैलीचा एक अविभाज्य भाग मानला जातो. उत्तम आरोग्यासाठी डॉक्टर आणि तज्ज्ञ, हे दोघेही नियमित आणि पुरेशा झोपेची शिफारस करतात.

८ तास झोप

मात्र, तुम्हाला हे माहित आहे का की, मानवाने नेहमीच सलग ८ तास झोप घेतली आहे असे नाही? इतिहास आणि अलीकडील संशोधनातून असे दिसून येते की, कित्येक शतकांपूर्वी लोक रात्रीच्या वेळी दोन वेगवेगळ्या टप्प्यांत आपली झोप पूर्ण करत असत.

असामान्य घटना

या पद्धतीला "पहिली झोप" आणि "दुसरी झोप" असे संबोधले जात असे. शास्त्रज्ञांच्या मते, मध्यरात्री जाग येणे ही काही नवीन किंवा असामान्य घटना नाही.

झोपेचे चक्र

प्राचीन मानवाचे झोपेचे चक्रच मुळात अशा प्रकारे रचलेले होते की, काही तास झोपल्यानंतर रात्रीच्या वेळी त्यांना जाग येत असे आणि त्यानंतर ते पुन्हा झोपी जात असत.

जाग

याच कारणामुळे, आजही अनेक लोकांना पहाटे २ किंवा ३ च्या सुमारास जाग येते. संशोधनानुसार, साधारणपणे ४०० ते ५०० वर्षांपूर्वीपर्यंत, जगाच्या अनेक भागांतील लोक दोन टप्प्यांत झोपत असत.

पहिली झोप

त्या काळी, लोक रात्रीचे जेवण उरकून, जसजसा अंधार पडू लागे तसे लवकर झोपायला जात असत. यालाच "पहिली झोप" असे संबोधले जात असे. साधारणपणे तीन ते चार तास झोपल्यानंतर लोक मध्यरात्रीच्या वेळी जागे होत असत.

प्रार्थना

या काळात, काही लोक प्रार्थना करत असत, काही पुस्तके वाचत असत, तर काहीजण घरातील किरकोळ कामे उरकून घेत असत.

दुसरी झोप

अनेकांनी या वेळेचा उपयोग कुटुंबातील सदस्यांशी किंवा शेजाऱ्यांशी गप्पा मारण्यासाठीही केला. त्यानंतर, लोक पुन्हा झोपी जात असत. सूर्योदय होईपर्यंत आपली 'दुसरी झोप' पूर्ण करत असत.

रोमन साहित्य

इतिहासकारांच्या मते, ही प्रथा युरोप, आफ्रिका, आशिया आणि जगाच्या इतर अनेक भागांमध्ये सर्रास प्रचलित होती. पहिल्या झोपेनंतर जागे होण्यासंबंधीचे उल्लेख प्राचीन ग्रीक आणि रोमन साहित्यातही आढळतात.

विजेचा शोध

तज्ज्ञांच्या मते, हा नमुना बदलण्यात कृत्रिम प्रकाशाने सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावली. १८ व्या आणि १९ व्या शतकादरम्यान सुरुवातीला तेलाचे दिवे, त्यानंतर वायूचे दिवे आणि पुढे विजेचा शोध यामुळे लोकांची दैनंदिन दिनचर्या बदलू लागली.

औद्योगिक क्रांती

लोक रात्री उशिरापर्यंत जागे राहू लागले आणि कामाचे तासही वाढले. त्यानंतर, औद्योगिक क्रांतीने लोकांच्या जीवनशैलीचे स्वरूप पूर्णपणे पालटून टाकले.

सामान्य बाब

प्रस्थापित झालेली कारखाना पद्धती आणि कामाच्या निश्चित वेळांमुळे, लोकांना ठराविक वेळी झोपणे आणि जागे होणे यांसारख्या नियमित दिनचर्येची सवय जडली. हळूहळू, सलग ७ ते ८ तासांची झोप हीच एक सामान्य बाब मानली जाऊ लागली.

मानवी शरीर

'खंडित झोपे'ची पद्धत मागे पडली. नवीन अभ्यासांतून असे सूचित होते की, मानवी शरीर ही प्राचीन सवय अद्याप पूर्णपणे विसरलेले नाही.

व्यक्ती

शास्त्रज्ञांचे असे म्हणणे आहे की, जर लोकांना दीर्घकाळापर्यंत अंधारमय वातावरणात ठेवले. कृत्रिम प्रकाश स्रोत्र किंवा घड्याळांसारख्या वस्तू तिथून काढून टाकल्या तर अनेक व्यक्ती पुन्हा एकदा दोन वेगवेगळ्या टप्प्यांत झोपू लागतात.

घड्याळ

ऑक्सफर्ड आणि इतर विद्यापीठांनी केलेल्या संशोधनातून असे समोर आले आहे की, मानवी शरीराचे जैविक घड्याळ रात्रीच्या मध्यभागी काही काळासाठी जागे होण्याला पूर्णपणे सामान्य मानत असते.

बिघाड

याच कारणामुळे अनेक लोक रात्रीच्या वेळी अचानक जागे होतात आणि त्यानंतर, आपल्यामध्ये काहीतरी बिघाड झाला आहे की काय, असा विचार करू लागतात.

एखादा पेट्रोल पंप एका दिवसात किती इंधन विकू शकतो? यासाठीही काही मर्यादा असते का?