फ्रिज नव्हता तेव्हा बर्फ कसा बनवला जायचा? वाचा थक्क करणारी माहिती!

बर्फ

आज आपण एका क्लिकवर फ्रिजमधून बर्फ काढतो पण फ्रिज नव्हता तेव्हा बर्फ कसा बनवला जायचा जाणून घ्या.

नैसर्गिक स्त्रोत

फ्रिज नसताना बर्फ 'बनवला' जात नसे, तर तो निसर्गाकडून 'कापला' जात असे. हिवाळ्यात गोठलेल्या नद्या, तलाव आणि डोंगरदऱ्यांमधून नैसर्गिक बर्फ गोळा केला जायचा.

आईस हार्वेस्टिंग

उत्तर अमेरिका आणि युरोपमधील गोठलेल्या तलावांवर मजूर जायचे. घोड्यांना जोडलेल्या विशेष करवतींच्या (Saws) साहाय्याने बर्फाच्या मोठमोठ्या लाद्या (Blocks) कापल्या जायच्या.

आईस हाऊस

कापलेला बर्फ साठवण्यासाठी जमिनीच्या खाली किंवा जाड भिंती असलेली विशेष 'बर्फाची घरे' बांधली जायची. हे त्या काळातील नैसर्गिक फ्रिज असायचे.

इन्सुलेशनचे तंत्र

बर्फ विरघळू नये म्हणून लाद्यांच्या मध्ये लाकडाचा भुसा (Sawdust), पेंढा किंवा गवत भरले जायचे. लाकडाचा भुसा हा उष्णतारोधक असल्याने बर्फ उन्हाळ्यातही कित्येक महिने टिकून राहायचा.

आईस किंग

फ्रेडरिक ट्युडर (Frederic Tudor) नावाच्या माणसाने बर्फाचा जागतिक व्यापार सुरू केला. त्याने पहिल्यांदा अमेरिकेतील बर्फ जहाजातून भारतासारख्या उष्ण देशांत पाठवण्याचे धाडस केले.

भारतातील बर्फाचा प्रवास

१८३३ मध्ये कलकत्ता (कोलकाता) येथे अमेरिकेहून पहिले बर्फाचे जहाज आले. हजारो मैलांचा प्रवास करूनही लाकडाच्या भुशामुळे हा बर्फ विरघळला नव्हता.

बाष्पीभवन पद्धत

काही ठिकाणी मातीच्या माठांचा वापर करून बाष्पीभवनाद्वारे (Evaporative Cooling) पाणी थंड केले जाई. मात्र, यात बर्फाचे स्फटिक बनणे खूप कठीण असायचे.

फ्रिजचा उदय

१८०० च्या उत्तरार्धात 'आईस बॉक्स' (लाकडी पेटी ज्यात बर्फाची लादी ठेवली जाई) आले आणि पुढे विसाव्या शतकात विजेवर चालणाऱ्या फ्रिजचा शोध लागला, ज्यामुळे बर्फाचा हा अवाढव्य नैसर्गिक व्यापार कायमचा बंद झाला.

जगातील सर्वात उंच झाड कोणते? कुतूहल जागवणारी 'या' महाकाय झाडाची माहिती!