जर गाडीचा वेग किलोमीटरमध्ये मोजला जातो, तर समुद्रात जहाजाचा वेग कसा मोजला जातो? जाणून घ्या...

किलोमीटर

जेव्हा आपण रस्त्यावरून गाडी चालवतो तेव्हा स्पीडोमीटर किलोमीटर प्रति तास दाखवतो. पण जेव्हा समुद्राचा विचार येतो तेव्हा गणित बदलते.

नॉट

जहाजाचा वेग किलोमीटरमध्ये नाही तर नॉटमध्ये मोजला जातो. यामुळे प्रश्न पडतो की, असे का आहे? समुद्रासाठी वेगवेगळे नियम आहेत का, की त्यामागे दुसरे काही कारण आहे?

मोजमाप

या गूढतेची मुळे इतिहास, भूगोल आणि विज्ञानात आहेत. रस्त्यांवर अंतर रेषीय आणि निश्चित असते. म्हणून किलोमीटर प्रति तास हे सर्वात सोपे मोजमाप आहे. समुद्रात रस्ते किंवा स्पष्ट सीमा नसतात.

अंतर

येथे जहाजांनी दिशा आणि अंतर दोन्ही विचारात घेतले पाहिजेत. या गरजेमुळे समुद्रासाठी एक वेगळी मोजमाप प्रणाली निर्माण झाली. ज्याला आपण आज नॉट आणि नॉटिकल मैल म्हणून ओळखतो.

उत्पत्ती

नॉट या शब्दाची उत्पत्ती शेकडो वर्षांपूर्वीची आहे. प्राचीन काळात आधुनिक यंत्रांपूर्वी खलाशी जहाजाचा वेग मोजण्यासाठी एक अनोखी पद्धत वापरत असत. त्यांनी दोरीवर समान अंतरावर गाठी बांधल्या.

जहाजाचा वेग

ही दोरी जहाजाच्या मागच्या पाण्यात सोडली जात असे आणि एका निश्चित वेळेत सोडलेल्या गाठींची संख्या जहाजाचा वेग मोजण्यासाठी वापरली जात असे. वेगाच्या या मोजमापाला गाठीवरून हे नाव मिळाले.

नॉटिकल मैल

नॉटिकल मैल हे सामान्य किलोमीटर किंवा जमिनीच्या मैलापेक्षा वेगळे असते. ते पृथ्वीच्या अक्षांशावर आधारित असते. एक नॉटिकल मैल हे एका मिनिटाच्या अक्षांशाइतके असते.

नकाशा

म्हणूनच नॉटिकल नकाशांवर अंतर आणि दिशानिर्देशासाठी नॉटिकल मैल अधिक अचूक आहे. तांत्रिकदृष्ट्या १ नॉट म्हणजे प्रति तास १ नॉटिकल मैल. रस्त्याच्या भाषेत १ नॉट म्हणजे अंदाजे १.८५ किलोमीटर प्रति तास.

जहाजे

याचा अर्थ असा कीस जर एखादे जहाज २० नॉट्सने प्रवास करत असेल तर त्याचा वेग ताशी अंदाजे ३७ किलोमीटर असेल. आज जहाजे जीपीएस, डिजिटल नकाशे आणि प्रगत नेव्हिगेशन सिस्टमने सुसज्ज आहेत.

नेव्हिगेशन प्रणाली

समुद्रातील वेग अजूनही नॉट्समध्ये मोजला जातो. कारण संपूर्ण सागरी नेव्हिगेशन प्रणाली नॉट्स आणि नॉटिकल मैलांवर आधारित आहे.

सुसंगत

यामुळे जहाज कोणत्याही देशाचे असले तरी दिशा, अंतर आणि वेळ मोजणे सोपे आणि अधिक सुसंगत होते.

भारतात कागद कधी आणि कसा आला? देशातील पहिले उत्पादन केंद्र कुठे झाले? पानांची कहाणी व्हाल थक्क...