संतोष कानडे
पानिपतची तिसरी लढाई हे भारतीय इतिहासातील सर्वात भीषण आणि निर्णायक युद्धांपैकी एक मानले जाते.
मराठा साम्राज्य त्या काळात भारतातील सर्वात शक्तिशाली सत्ता बनत होते आणि उत्तर भारतावर त्यांचा मोठा प्रभाव वाढत होता.
मात्र अफगाण शासक अहमदशाह अब्दाली विरुद्धच्या मोहिमेत काही महत्त्वाच्या चुका झाल्या.
मराठा सैन्य खूप दूरवर गेले होते, पण अन्न, पाणी आणि इतर पुरवठ्याची योग्य व्यवस्था करण्यात अडचणी आल्या.
स्थानिक राजांकडून अपेक्षित मदत न मिळाल्यामुळे मराठा सैन्य अधिकच कमकुवत झाले.
युद्ध सुरू होण्यापूर्वीच सैनिक थकलेले आणि उपाशी असल्याचे वर्णन इतिहासात आढळते.
१७६१ मध्ये झालेल्या या भीषण लढाईत हजारो सैनिक मारले गेले आणि रणांगण रक्ताने भरून गेले.
या पराभवानंतर मराठा साम्राज्याचा उत्तर भारतातील प्रभाव मोठ्या प्रमाणात कमी झाला.
या घटनेमुळे भारतातील राजकीय परिस्थिती बदलली आणि इंग्रजांना पुढे सत्ता वाढवण्याची मोठी संधी मिळाली.
एका चुकीच्या निर्णयामुळे एक बलाढ्य साम्राज्य कमकुवत झाले आणि भारताच्या इतिहासाची दिशा बदलून गेली.