संतोष कानडे
राजे-महाराजांच्या जेवणात अत्यंत आलिशान आणि दुर्मिळ पदार्थांचा समावेश असायचा.
जेवणासाठी खास स्वयंपाकी आणि मोठी राजेशाही स्वयंपाकगृहे ठेवली जात असत.
मांसाहारी पदार्थांमध्ये शिकारीत मिळालेल्या प्राण्यांचे मटण, कबाब आणि खास मसालेदार पदार्थ असत.
शाकाहारी राजांसाठी तुपात बनवलेले पदार्थ, सुगंधी भात आणि दुर्मिळ भाज्या तयार केल्या जात.
जेवणात केशर, बदाम, पिस्ता, मनुका आणि सुगंधी मसाल्यांचा मोठ्या प्रमाणात वापर होत असे.
राजांच्या भोजनासाठी चांदी आणि सोन्याच्या भांड्यांचा वापर केला जात असे.
अनेक राजदरबारांमध्ये शिरा, फिरनी, खीर आणि मधापासून बनवलेल्या मिठाया असत.
अकबर आणि इतर मुघल सम्राटांच्या दरबारात बिर्याणी, कोरमा आणि नानसारखे पदार्थ प्रसिद्ध होते.
काही राजे आपल्या आरोग्यासाठी वैद्यांच्या सल्ल्याने विशेष आहार घेत असत.
राजांचे जेवण हे केवळ अन्न नव्हते, तर त्यांची श्रीमंती, सत्ता आणि ऐश्वर्य दाखवणारा एक भाग मानला जात असे.