संतोष कानडे
इन्सुलिन रेसिस्टन्स म्हणजे शरीरातील पेशी इन्सुलिनच्या संकेताला अपेक्षेइतका प्रतिसाद देत नाहीत अशी अवस्था.
इन्सुलिन हे स्वादुपिंडातून तयार होणारे हार्मोन असून ते रक्तातील ग्लुकोज पेशींमध्ये जाण्यास मदत करते.
इन्सुलिनचा परिणाम कमी झाल्यामुळे ग्लुकोज पेशींमध्ये कमी प्रमाणात प्रवेश करतो आणि रक्तातील साखर वाढू शकते.
यावर मात करण्यासाठी स्वादुपिंड अधिक इन्सुलिन तयार करू शकतो.
त्यामुळे सुरुवातीच्या काळात रक्तातील साखर सामान्य असूनही इन्सुलिनची पातळी जास्त असू शकते.
दीर्घकाळ इन्सुलिन रेसिस्टन्स राहिल्यास प्रीडायबेटीस आणि पुढे टाइप 2 डायबेटीस होण्याचा धोका वाढतो.
पोटाभोवतीची अतिरिक्त चरबी, कमी शारीरिक हालचाल आणि वाढलेले वजन यांचा इन्सुलिन रेसिस्टन्सशी संबंध असू शकतो.
अनुवंशिकता, झोपेची कमतरता आणि काही इतर आरोग्यविषयक घटकही त्यात भूमिका बजावू शकतात.
नियमित व्यायाम, संतुलित आहार, वजन नियंत्रण आणि पुरेशी झोप यामुळे इन्सुलिन संवेदनशीलता सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
इन्सुलिन रेसिस्टन्स म्हणजे लगेच डायबेटीस झाला असे नाही; मात्र तो डायबेटीसचा महत्त्वाचा जोखीम घटक आहे.