संतोष कानडे
जेवणानंतर मर्यादित प्रमाणात नागवेलीचे पान खाल्ल्याने पचनास मदत होऊ शकते.
तांबूलामुळे (पान) तोंडातील दुर्गंधी कमी होण्यास आणि तोंड ताजेतवाने वाटण्यास मदत होऊ शकते.
काही आयुर्वेदिक ग्रंथांमध्ये योग्य प्रमाणात घेतलेले तांबूल म्हणजेच पान कफ कमी करण्यास उपयुक्त मानले आहे.
मात्र तांबूलामध्ये वापरल्या जाणाऱ्या सर्व घटकांचे प्रमाण योग्य असणे आवश्यक मानले जाते.
जास्त प्रमाणात सुपारी खाणे आयुर्वेदातही हितकारक मानलेले नाही.
आधुनिक काळात मिळणाऱ्या पानामध्ये तंबाखू, गुटखा किंवा जास्त चुना मिसळलेला असल्यास ते आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते.
आधुनिक वैद्यकीय संशोधनानुसार सुपारी आणि विशेषतः तंबाखूयुक्त पानामुळे तोंडाच्या कर्करोगासह अनेक गंभीर आजारांचा धोका वाढतो.
त्यामुळे पचनासाठी पान खायचे असल्यास साधे नागवेलीचे पान, मर्यादित प्रमाणात आणि तंबाखूविरहित स्वरूपात घेणे अधिक योग्य मानले जाते.
कोणत्याही पदार्थाचे अति सेवन टाळणे, हा आयुर्वेदाचा मूलभूत सिद्धांत आहे.
एकंदरीत, आयुर्वेदात योग्य प्रकारे आणि मर्यादित प्रमाणात तांबूल (पान) सेवनाचा उल्लेख असला, तरी आधुनिक तंबाखूयुक्त किंवा अतिसुपारीयुक्त पानाला त्याचा आधार मानता येत नाही.